ΤΑ ΕΠΤΑ ΧΑΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ.

counter

Ποιά είναι τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος;

Α. Πνεύμα, Σοφίας.

Β. Πνεύμα, Συνέσεως.

Γ. Πνεύμα, Φόβου Θεού.

Δ. Πνεύμα, Γνώσεως.

Ε. Πνεύμα, Ευσεβείας.

ΣΤ. Πνεύμα, Βουλής.

Ζ. Πνεύμα, Ισχύος.

ΚΑΡΠΟΙ ΤΟΥ

ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

Α. Η Αγάπη.

Β. Η Χαρά.

Γ. Η Ειρήνη.

Δ. Η Υπομονή.

Ε. Η Μακροθυμία. 

ΣΤ. Η Αγαθωσύνη.

Ζ. Η Ευεργεσία.

Η. Η Πραότης.

Θ. Η Πίστις.

Ι. Η Ταπεινοφροσύνη.

ΙΑ. Η Εγκράτεια.

ΙΒ. Η Σωφροσύνη.

Πως δε επαριθμούνται εις την Ορθόδοξον Ομολογίαν;

Καθώς και από τον Απόστολον Παύλον οίον,

Α. Αγάπη 

Β. Χαρά.

Γ. Ειρήνη.

Δ. Μακροθυμία.

Ε. Χρηστότης.

ΣΤ΄. Αγαθωσύνη.

Ζ. Πίστις.

Η. Πραότης. 

Θ. Εγκράτεια. 

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ τοῦ ΠΑΡΑΚΛΗΤΟΥ

.              Τὴν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς ἡ Ἐκκλησία δὲν «ἱδρύθηκε», ὅπως ἐσφαλμένα ὑποστηρίζεται, ἀλλὰ ἔγινε Σῶμα Χριστοῦ. Ἡ Ἐκκλησία ὑπῆρχε πρὶν ἀπὸ τὴν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς. Ἡ Ἐκκλησία ὡς κοινωνία τῶν λογικῶν καὶ νοερῶν ὄντων, κτισμένη ἀπὸ τὸν Θεὸ κατ᾽ εἰκόνα καὶ καθ᾽ ὁμοίωσίν Του προϋπῆρχε στὴν προαιώνια βουλὴ τοῦ ἐν Τριάδι Θεοῦ (Ἐκκλησία τῶν «πρωτοτόκων», Ἑβρ. ιβ´ 22-23), ἀκόμη καὶ πρὸ τῆς δημιουργίας τοῦ ὁρατοῦ καὶ ὑλικοῦ κόσμου καὶ ἀρχίζει μὲ τὴν δημιουργία τῶν αἰώνων καὶ τῶν ἀγγέλων.
.           Ὡς θεολογικὴ διευκρίνηση παρατίθεται τὸ κατωτέρω ἀπόσπασμα

Νίκου Ματσούκα,
Δογματικὴ καὶ Συμβολικὴ Θεολογία Β´,
ἐκδ. Π. Πουρναρᾶ, Θεσ/νίκη 1985,
σελ. 367-368.
Ἠλ. στοιχ. «ΧΡΙΣΤ. ΒΙΒΛΙΟΓΡ.»

.             «Ἡ Ἐκκλησία ἔχει τὶς ρίζες της στὴν ἀρχικὴ δημιουργικὴ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ καὶ γι᾽ αὐτὸ ἡ ἱστορική της πραγμάτωση εἶναι προορισμένη πρὸ καταβολῆς κόσμου. Μετὰ ἀπὸ διαδοχικὲς φάσεις (Ἐκκλησία τῶν Πρωτοτόκων, Ἐκκλησία τῶν Πρωτοπλάστων, Ἐκκλησία τοῦ περιουσίου Λαοῦ) ἡ ἱστορικὴ πραγμάτωση γίνεται τὴν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς (Ἐκκλησία τοῦ Παρακλήτου).
.             Μιὰ νέα φάση τῆς Ἐκκλησίας ἀρχίζει μὲ τὴν ἐπιφοίτητση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στοὺς Ἀποστόλους, ὁ ὁποῖοι κατὰ τὴν ἡμέρα τῆς πεντηκοστῆς, «ἐν τῷ συμπληροῦσθαι τὴν ἠμέραν» αὐτή, «ἦσαν ἅπαντες ὁμοθυμαδὸν ἐπὶ τὸ αὐτό». Ἐδῶ ἔχουμε τὴν τελειότερη φανέρωση μιᾶς φάσης τῆς Ἐκκλησίας. Θὰ ἔλεγε κανεὶς πὼς μὲ τὴν φάση αὐτὴ ἀποσοβεῖται ἡ ἐκθεμελίωση ἢ μᾶλλον ὁ κίνδυνος τῆς ἐκθεμελιώσεως τοῦ κόσμου, μὲ τὴν κατασκευὴ «καινῶν θεμελίων», «καινῆς κτίσεως». Ἡ ἐνσαρκος πολιτεία τοῦ Λόγου ἔχει συντελέσει ἐν τῷ μεταξὺ στὴ στερέωση τῆς ἐλπίδας γιὰ τὴν τελικὴ εἴσοδο στὴ δόξα τῆς θείας βασιλείας. Ἐκτὸς ὅμως ἀπὸ τὴν φανέρωση τούτης τῆς δόξας καὶ τὴν τρανότερη ἐλπίδα, καὶ ὁ ἱστορικὸς καὶ οἰκουμενικὸς παράγοντας τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς πῆρε θεμελιακὲς καὶ εὐρύτερες διαστάσεις. Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Παρακλήτου σημαδεύει πιὰ τὸ κέντρο τῆς κτίσης καὶ τῆς ἱστορίας, καὶ τὸ μήνυμα τῆς οἰκουμενικότητας, ἀκόμα καὶ τῆς ἴδιας τῆς συμπαντικότητας, γίνεται περισσότερο ἁπτὸ καὶ συγκεκριμένο. Ὁ ἑνοποιητικὸς ρόλος τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Παρακλήτου στὴν προκειμένη περίπτωση παίρνει στὰ μάτια τῶν ἀνθρώπων τὶς καθολικὲς διαστάσεις. Ἡ Ἐκκλησία ὡς εἰκόνα τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, κηρύττει πιὰ ἔντονα καὶ ἀνοιχτὰ τοῦτο τὸν ἑνοποιητικὸ ρόλο, ὅπως ἀκριβῶς ἐπισημαίνει τὸ στόμα τοῦ Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ».

ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΠΝΕΥΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ (Ἁγ. Ἰουστίνου Πόποβιτς)

counter

ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΠΝΕΥΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο

Ἁγ. Ἰουστίνου [Πόποβιτς],

Δογματική, Ὀρθόδοξη Φιλοσοφία τῆς Ἀλήθειας,

ἐκδ. Ἱ. Μ. Βατοπαιδίου,

Ἅγιον Ὄρος 2019, σελ. 173-174

Ἠλ. στοιχειοθ. «Χριστιαν. Βιβλιογραφίας»

.           […] Ὅλοι ἑνωνόμαστε στὸ ἕνα σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, ὡστόσο καθένας ἀπὸ ἐμᾶς παραμένει μιὰ ξεχωριστὴ καὶ ὁλοκληρωμένη προσωπικότητα.

.     Αὐτὸ συντελεῖται διὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἐφ᾽ ὅσον «ἐν ἑνὶ Πνεύματι ἡμεῖς πάντες εἰς ἓν σῶμα ἐβαπτίσθημεν, εἴτε Ἰουδαῖοι εἴτε Ἕλληνες εἴτε δοῦλοι εἴτε ἐλεύθεροι, καὶ πάντες ἓν [Πνεῦμα] ἐποτίσθημεν». Τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον ἑνώνει, διὰ τῆς θείας δυνάμεώς του, ὅλους τοὺς πιστοὺς σὲ ἕνα σῶμα, στὴν Ἐκκλησία. Ἐκεῖνο εἶναι ὁ κτίτωρ καὶ οἰκοδόμος τῆς Ἐκκλησίας. Σύμφωνα μὲ τὰ θεόπνευστα λόγια τοῦ ἁγίου Βασιλείου τοῦ Μεγάλου «τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀρχιτεκτονεῖ Ἐκκλησίαν Θεοῦ». Μὲ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα ἐντασσόμαστε στὸ οἰκοδόμημα, συναρμοζόμαστε, ἐνσωματωνόμαστε στὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας. Δι’ Αὐτοῦ, βαπτιζόμαστε σὲ ἕνα σῶμα, στὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, δι’ Αὐτοῦ γινόμαστε «σύσσωμοι» τοῦ Χριστοῦ. Στὴν πραγματικότητα, διὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ὁ ἄνθρωπος γίνεται τοῦ Χριστοῦ, γίνεται χριστιανός, γίνεται μέρος τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτὸ ἐνχριστώνει καὶ χριστοποιεῖ, ἐνεκκλησιάζει καὶἐκκλησιοποιεῖ. Αὐτὸ καταργεῖ ὅλες τὶς διαφορὲς μεταξὺ τῶν Ἑβραίων, ὡς τοῦ περιουσίου λαοῦ, καὶ τῶν ὑπολοίπων λαῶν, τῶν ἐθνικῶν, ἑνώνοντάς τους σὲ ἕνα σῶμα, σὲ ἕναν ὀργανισμό. Μὲ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα πραγματώθηκε καὶοἰκοδομεῖται, συνεχῶς, τὸ ἅγιο, θεανθρώπινο, καθολικὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, τὸ ἕνα καὶ ἀδιαίρετο. Σὲ αὐτὸ τὸ καθολικὰ μοναδικὸ σῶμα κάθε ἄνθρωπος, Ἑβραῖος ἢ Ἕλληνας, δοῦλος ἢ ἐλεύθερος, πλούσιος ἢ φτωχός, μορφωμένος ἢ ἀμόρφωτος, γίνεται καινὸς ἄνθρωπος· ἄνθρωπος τοῦ Χριστοῦ, ὁ ὁποῖος γιὰ αὐτὸν τὸν καινὸ ἄνθρωπο εἶναι οἱ πάντες καὶ τὰ πάντα σὲ ὅλους τοὺς κόσμους. Ὁτιδήποτε ὑπάρχει στὸ ὂν τοῦ ἀνθρώπου καὶ νιώθει πείνα γιὰ τὸ αἰώνιο καὶ τὸ θεῖο, τροφοδοτεῖται μὲ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον στὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, τρέφεται χωρὶς νὰ ξαναπεινάσει καὶ νὰ ξαναδιψάσει. Ἕνα πράγμα εἶναι ἀναμφίβολο, πὼς μόνο μὲ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα γίνεται τοῦ Χριστοῦ. Ἐπειδή, ὅπου εἶναι τὸ Ἅγιον Πνεῦμα ἐκεῖ εἶναι καὶ ὁ Χριστός, ὅπως ἐπίσης, ὅπου εἶναι ὁ Χριστὸς ἐκεῖ εἶναι καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον· μὲ ἕναν λόγο, ἐκεῖ εἶναι Ὅλη ἡ Ἁγία Τριάδα. Καὶ τὰ πάντα ἀπὸ Αὐτὴν πηγάζουν καὶ ἐν Αὐτῇ τὰ πάντα ὑπάρχουν. Ἀπόδειξη γι’ αὐτό, τὸ ἱερὸ μυστήριο τοῦ βαπτίσματος, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ ἄνθρωπος ἐντριαδώνεται, προκειμένου κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ζωῆς του, μὲ τὴν ἄσκηση τῶν εὐαγγελικῶν ἀρετῶν, νὰ τριαδοποιηθεῖ πλήρως, πράγμα ποὺ σημαίνει νὰ ζεῖ ἐκ τοῦ Πατρός, διὰ τοῦ Υἱοῦ, ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ. Δεχόμενος τὸ ἅγιο βάπτισμα, ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἐνδύεται τὸν Κύριο Ἰησοῦ Χριστὸ καὶ διὰ τοῦ Χριστοῦ τὴν Ἁγία Τριάδα. Ὁ βίος του μετὰ τὸ βάπτισμα δὲν εἶναι ἄλλο, καὶ οὔτε θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι, ἀπὸ μία διαρκῆ βίωση τοῦ Χριστοῦ καὶ ὅλων ὅσων ἀνήκουν σὲ Αὐτόν, μία ἀδιάλειπτη βίωση τῆς Τριάδος καὶ ὅλων ὅσα ἀνήκουν σὲ Αὐτήν.

Το Άγιο Πνεύμα στη ζωή και στο έργο της Εκκλησίας - Παναγιώτης Σπ. Μαρτίνης

counter

Το Άγιο Πνεύμα στη ζωή και στο έργο της Εκκλησίας

Παναγιώτης Σπ. Μαρτίνης

Διδάκτωρ Θεολογίας

Άρχων Ιερομνήμων της Μ.τ.Χ.Ε.

«Πάντα χορηγεί το Πνεύμα το άγιον, βρύει προφητείας, ιερέας τελειοί, αγραμμάτους σοφίαν εδίδαξεν, αλιείς θεολόγους ανέδειξεν, όλον συγκροτεί τον θεσμόν της Εκκλησίας. Ομοούσιε και ομόθρονε τω Πατρί και τω Υιώ, Παράκλητε, δόξα σοι».

(Από τα στιχηρά του Εσπερινού της Πεντηκοστής)

Στον ύμνο αυτό περιεκτικά περιέχονται όλα εκείνα τα στοιχεία που συνθέτουν την αποστολή και την παρουσία του Αγίου Πνεύματος στη ζωή και στο έργο της Εκκλησίας. Κατ΄ αρχήν περιέχονται οι δωρεές του, αφού «χορηγεί» τα πάντα. Στη συνέχεια το Άγιο Πνεύμα «όλον συγκροτεί τον θεσμόν της Εκκλησίας». Και τέλος ο Ιερός Υμνογράφος εκφράζει τη θεολογία του ύμνου με τη φράση: «Ομοούσιε και ομόθρονε τω Πατρί και τω Υιώ, Παράκλητε, δόξα σοι».

Η ορθόδοξη Εκκλησία, όπως φαίνεται στην υμνολογία και στις ευχές της, ιδιαίτερα εκφράζει την πνευματολογία της, δηλαδή, την περί του Αγίου Πνεύματος θεολογία. Η παρουσία και η αποστολή του Αγ. Πνεύματος μέσα στον κόσμο μαρτυρείται από τις πολλές βιβλικές αναφορές τόσο στην Παλαιά Διαθήκη όσο και στην Καινή Διαθήκη. Κατά τη δημιουργία του κόσμου, «πνεύμα Θεού επεφέρετο επάνω του ύδατος» (Γεν. α΄,  2). Στον κατακλυσμό ο Θεός επήγαγεν πνεύμα επί την γην και εκόπασε το ύδωρ» (Γεν. Δ΄, 1). Στην ωδή του Μωυσή, μετά την έξοδο, δοξολογείται ο Θεός με τα λόγια: «απέστειλας το πνεύμα σου, εκάλυψεν αυτούς θάλασσα, έδυσαν ωσεί μόλυβος εν ύδατι σφοδρών» (Εξ. ΙΕ΄, 10).

Επίσης, ο Μωυσής ευλογεί τον Ιησού του Ναυή ότι «ούτος ενεπλήσθη πνεύματος συνέσεως»  (Δευτ. ΛΕ΄, 9). Και στον 50^ο ψαλμό χαρακτηρίζεται ως πνεύμα «ευθές», «άγιον», «ηγεμονικόν», ενώ η Σοφ. Σολομ. Το χαρακτηρίζει πνεύμα «Φιλάνθρωπον» (Α, 5).

Τέλος, το Άγ. Πνεύμα είναι το «λαλήσαν δια των προφητών». Ο προφήτης Ησαϊας σημειώνει: «Πνεύμα Κυρίου επ΄ εμέ, ου ένεκεν έχρισέ με» (Ξ,1) και ο Ιεζεκιήλ σημειώνει: «… και ήλθεν επ΄ εμέ πνεύμα και έστησέ με επί τους πόδας μου, και ελάλησε προς με…» (Γ΄, 24).

Περισσότερο ενδεικτικές περί του Αγίου Πνεύματος, σχετικά με την έλευση και με το έργο του μέσα στην Εκκλησία, είναι οι αναφορές στην Καινή Διαθήκη. Κατ΄ αρχήν η Γέννηση του Χριστού «εκ πνεύματος εστίν Αγίου» (Ματθ. α, 21). Αλλά, και στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, ο άγγελος Γαβριήλ θα της απαντήσει στην έκπληξή της: «Πνεύμα Άγιον επελεύσεται επί σε, και δύναμις υψίστου επισκιάσει σοι» (Λουκ. α,  35). Στην έρημο ο Ιωάννης επαναλαμβάνει: «Εγώ μεν βαπτίζω υμάς εν ύδατι εις μετάνοιαν, ο δε οπίσω μου ερχόμενος…βαπτίσει υμάς εν Πνεύματι Αγίω και πυρί» (Ματθ. γ΄ 11).

Αποκτούν ιδιαίτερη σημασία αυτά που είπε ο Κύριος στο Νικόδημο στη νυχτερινή συνομιλία τους: «αμήν, αμήν λέγω σοι, εάν μη τις γεννηθή εξ ύδατος και πνεύματος, ου δύναται εισελθείν εις την βασιλείαν του Θεού» (Ιω. γ΄ 4-5).

Ο Μ. Αθανάσιος στην «περί του Αγ. Πνεύματοςομιλία του σημειώνει: «Και πάρεστι πανταχού …ευαγγελιζόμενος την Μαριάμ ο Γαβριήλ… και προφητεύων έκαστος των προφητών και ο Παύλος εν Ρώμη, Ιάκωβος εν Ιερουσαλήμ και Μάρκος εν Αλεξανδρεία, και άλλος εν άλλη πόλει, επληρούτο τω πνεύματι».

Επίσης, έχουμε αισθητή την παρουσία του Αγίου Πνεύματος κατά τη Βάπτιση του Κυρίου: «εγένετο ανεωχθήναι τους ουρανούς και καταβήναι το πνεύμα το Άγιον σωματικώς εν είδει περιστεράς» (Λουκ. γ, 21-22).

Κατά τη μεταμόρφωση του Κυρίου «…Ιδού νεφέλη φωτεινή επεσκίασεν αυτούς» (Ματθ. ιζ΄ 5). Πρόκειται, κατά τους πατέρες για την παρουσία του Αγίου Πνεύματος ως «φωτεινής νεφέλης», που «επεσκίασε» τους μαθητές του Κυρίου.

Τέλος, έχουμε την αισθητή παρουσία του Αγίου Πνεύματος κατά την ημέρα της Πεντηκοστής, όταν οι μαθητές «ώφθησαν αυτοίς διαμεριζόμεναι γλώσσαι ωσεί πυρός…επλήθησαν άπαντες Πνεύματος Αγίου» (Πραξ. Β΄ 1-3).

Είναι αυστηρή η προειδοποίηση του Κυρίου, όσον αφορά στην βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος, που σημαίνει, κατά τους πατέρες, την αμετανοησία του ανθρώπου και την παραμονή του στην αμαρτία. «Αμήν λέγω υμίν ος αν βλασφημήση εις το Πνεύμα το Άγιον, ουκ έχει άφεσιν εις τον αιώνα,  αλλ΄ ένοχος εστίν αιωνίου κρίσεως» (Μαρκ. γ΄ 28-29).

Ο Κύριος λίγο προ του Πάθους Του υπόσχεται στους μαθητές Του την αποστολή του Αγίου Πνεύματος ως Παρακλήτου, δηλαδή ως ενισχυτή στο έργο τους. Τους λέει: «…και εγώ ερωτήσω τον πατέρα και άλλον παράκλητον δώσει υμίν …το πνεύμα της αληθείας» (Ιωαν. Ιδ΄ 15). Και στη συνέχεια θα επαναλάβει: «…Ο δε παράκλητος, το Πνεύμα το Άγιον ο πέμψει ο πατήρ εν τω ονόματί μου, εκείνος υμάς διδάξει πάντα…» (Ιω. ιε’ 25-26).

Κατά τον Μέγα Βασίλειο, ο Κύριος «ευκρινώς διίστησιν ημίν των προσώπων την στερρότητα (τη διαφορά)… Ουκ ουν Υιός μεν ο παρακαλών, Πατήρ δε ο παρακαλούμενος. Παράκλητος δε ο αποστελλόμενος».

Κατά δε τον αγ. Κύριλλο, Επίσκοπο Ιεροσολύμων, «καλείται το πνεύμα παράκλητος, ως παρηγορούν ημάς, βοηθούν τας ασθενείας ημών και εντυγχάνων υπέρ ημών».

Με την παρουσία του Αγίου Πνεύματος οι Απόστολοι συνεχίζουν το έργο που ο Κύριός μας ανέθεσε στους διαδόχους του. Γι΄  αυτό και η αποστολική περίοδος είναι κατ΄ εξοχήν αγιο-πνευματική, σημείον αναφοράς στην ανά τον κόσμο πορεία της Εκκλησίας. Έτσι, η είσοδος των εθνικών στην Εκκλησία, όπως αποφάσισε η Αποστολική Σύνοδος (48 μ.Χ.), θεωρείται ως καρπός του Αγίου Πνεύματος αφού «…έδοξε τω Αγίω Πνεύματι και ημίν» (Πραξ. ιε, 28) γράφουν οι Απόστολοι στους χριστιανούς της Αντιοχείας.

Αλλά και κατά την μεταποστολική περίοδο (2^ος –3^ος αι.) δηλ. στην περίοδο του μαρτυρίου και των διωγμών, που έζησαν σπουδαίοι εκκλησιαστικοί διδάσκαλοι, όπως οι Αποστολικοί πατέρες, οι Απολογητές κ.α. δεν παρουσιάζεται καμιά απόκλιση ως προς την παρουσία του Αγίου Πνεύματος στο έργο της Εκκλησίας και ως τρίτου προσώπου, ως ομοουσίου στο δόγμα Περί της Αγίας Τριάδος. Δυστυχώς τον 4^ο αιώνα θα αμφισβητηθεί το «ομοούσιον» του Υιού ως προς τον Πατέρα (Αρειανισμός) και το «ομοούσιον» του Αγίου Πνεύματος (Πνευματομάχοι). Κατά την αντίληψη των αιρετικών αφού ο Υιός είναι «κτίσμα» του Πατρός, άρα «κτίσμα» του Πατρός και το Άγ. Πνεύμα.

Τους πρώτους (Αρειανούς) κατεδίκασε η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος (325 μ.Χ.) και τους δεύτερους η Β΄ Οικουμενική Σύνοδος (381 μ.Χ.), η οποία συνέταξε και τα τελευταία άρθρα του Συμβόλου της Πίστεως.

Το 8^ο άρθρο, που αναφέρεται στο Άγιο Πνεύμα, συμπληρώθηκε με τα εξής: «και εις το Πνεύμα το Άγιον, το Κύριον, το ζωοποιών, το εκ του Πατρός εκπορευόμενον, το συν Πατρί και Υιώ συμπροσκυνούμενον… το λαλήσαν δια των προφητών».

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος σχολιάζοντας τη φράση του Κυρίου: «και εγώ ερωτήσω τον πατέρα και άλλον παράκλητον δώσει υμίν» (Ιω. ιδ΄ ιε), γράφει: «Αισχυνθήτωσαν και οι τα Σαβελλίου νοσούντες και οι περί του Πνεύματος ου την προσκυνούσαν δόξαν έχοντες… τω μεν γαρ ειπείν «άλλον» δείκνυσιν αυτού της υποστάσεως την διαφοράν, τω δε ειπείν «Παράκλητον» της ουσίας την συγγένειαν». Αυτή υπήρξε και παραμένει η θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας ως προς την Θεότητα του Αγίου Πνεύματος και τη σχέση του, ως «ομοούσιον», με τα άλλα δύο πρόσωπα της Αγίας Τριάδος.

Στη συνέχεια ο Απ. Παύλος μας πληροφορεί για τις «δωρεές» και τα «χαρίσματα» του Αγίου Πνεύματος.

Κατά τον ίδιο Απόστολο υπάρχουν ποικιλίες ή «διαιρέσεις» όπως τις ονομάζει, Χαρισμάτων. Σημειώνει στην Α΄ Κορ. Ιδ΄ 4 επιστολή του: «Διαιαρέσεις χαρισμάτων εισί, το δε αυτό Πνεύμα. Εκάστω δε δίδοται η φανέρωσις του Πνεύματος προς το συμφέρον». Υπάρχουν χαρίσματα «έκτακτα» (π.χ. προφητεία, γλωσσολαλία κ.α.) και χαρίσματα «μόνιμα».

Γι΄ αυτό σημειώνει: «Είτε προφητεία καταργηθήσεται»  (Α΄ Κορ. ιγ΄9-10) «Νυνί δε μένει πίστις, ελπίς, αγάπη τα τρία ταύτα, μείζων δε τούτων η αγάπη» (Α΄ Κορ. 18,13). Κι έτσι φθάνουμε στα «μόνιμα» χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, όπως είναι, κυρίως η αγάπη, η οποία «ουδέποτε εκπίπτει» και συμπληρώνει: «ζηλούτε… τα χαρίσματα τα κρείττονα…ζηλούτε τα πνευματικά». Και τέτοια χαρίσματα, ως καρπός του πνεύματος, «…εστίν αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, αγαθωσύνη, πίστις, πραότης, εγκράτεια… (Γαλ… Ε΄, 22). Έτσι ο άνθρωπος γίνεται «πνευματικός» και «χαρισματικός».

Ας παρακαλούμε προσευχητικά το Άγιο Πνεύμα να μας αξιώνει ώστε να βιώνουμε τα χαρίσματα που μας προσφέρει στη δική μας, προσωπική Πεντηκοστή, που λάβαμε με το Βάπτισμα και το Χρίσμα. Με τη συμμετοχή στα μυστήρια της Εκκλησίας και κατ΄ εξοχήν στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας και με την υπόσχεση ότι τα όποια χαρίσματα διαθέτουμε θα τα καλλιεργούμε και θα τα πολλαπλασιάζουμε, σύμφωνα με την παραβολή των ταλάντων.

ΠΗΓΗ.ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Ε΄ Θεολογικός Λόγος, Περί Ἁγίου Πνεύματος

counter

.

αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου

ΚΘ’. Ταῦτα μέν οὖν εἴποι τίς ἄν τό ἄγραφον ὑποθεμενος· ἤδη δέ ἤξει σοί καί ὁ τῶν μαρτυριῶν ἐσμός, ἐξ ὧν, ὅτι καί λίαν ἔγγραφος ἡ τοῦ Πνεύματος θεότης ἐπιδει- χθήσεται τοῖς μή λίαν σκαιοῖς, μηδέ ἀλλότριοις τοῦ Πνεύματος. Σκόπει δέ οὕτως· γεννᾶται Χριστός, προτρέχει, βαπτίζεται, μαρ- τυρεῖ, πειράζεται, ἀνάγει· δυνάμεις ἐπιτελεῖ, συμπαρομαρτεῖ· ἀνέρχεται, διαδέχεται. Τί γάρ οὐ δύναται τῶν μεγάλων καί ὧν Θεός; τί δέ οὐ προσαγορεύεται ὧν Θεός, πλήν ἀγεννησίας καί γεννήσεως; Ἔδει γάρ τάς ἰδιότητας μεῖναι Πατρί καί Υἱῷ, ἵνα μή σύγχυσις παρά τῇ θεότητι, τῇ καί τἄλλα εἰς τάξιν ἀγούση καί εὐκοσμίαν. Ἐγώ μέν φρίττω τόν πλοῦτον ἐννοῶν τῶν κλήσεων καί καθ’ ὅσων ὀνομάτων ἀναισχυντοῦσιν οἱ τῷ Πνεύματι ἀντιπίπτοντες.

«Πνεῦμα Θεοῦ» λέγεται, «Πνεῦμα Χριστοῦ», «νοῦς «Χριστοῦ», «Πνεῦμα Κυρίου», αὐτό Κύριος· «Πνεῦμα υἱοθεσίας», « ἀληθείας », ἐλευθερίας · Πνεῦμα σοφίας, συνέσεως, βουλῆς, ἱσχύος, γνώσεως, εὐσεβείας, «φόβου Θεοῦ»· καί γάρ ποιητικόν τούτων ἁπάντων πάντα τῇ οὐσίᾳ πληροῦν, πάντα συνέχον· πληρωτικόν κόσμου κατά τήν οὐσίαν, ἀχώρητον κόσμῳ κατά τήν δύναμιν· ἀγαθόν, εὐθές, ἡγεμονικον φύσει οὐ θέσει· ἁγιάζον, οὐχ ἁγιαζόμενον, μετροῦν, οὐ μετρούμενον, μετεχόμενον, οὐ μετέχον, πληροῦν, οὐ πληρούμενον, συνέχον, οὐ συνεχόμενον· κληρονομούμενον, δοξαζόμενον, συναριθμούμενον, ἐπαπειλούμενον· δάκτυλος Θεοῦ, πῦρὡς Θεός, εἰς ἔμφασιν, οἶμαι, τοῦ ὁμοουσίου· Πνεῦμα τό ποιῆσαν, τό ἀνακτίζον διά βαπτίσματος, δι’ ἀναστάσεως.

Πνεῦμα τό γινῶσκον ἅπαντα, τό διδάσκον, τό πνέον [168] ὁπού θέλει καί ὅσον, ὁδηγοῦν, λαλοῦν, ἀποστέλλον, ἀφορίζον, παροξυνόμενον, πειραζόμενον· ἀποκαλυπτικόν, φωτιστικόν, ζωτικόν, μᾶλλον δέ αὐτοφῶς καί ζωή· ναοποιοῦν, θεοποιοῦν, τελειοῦν, ὥστε καί προλαμβάνει τό βάπτισμα καί ἐπιζητεῖσθαι μετά τό βάπτισμα· ἐνεργοῦν ὅσα Θεός, μεριζόμενον ἐν γλώσσαις πυρίναις, διαιροῦν χαρίσματα, ποιοῦν ἀποστόλους, προφήτας, εὐαγγελιστάς, ποιμένας καί διδασκάλους· νοερόν, πολυμερές, σαφές, τρανόν, ἀκώλυτον, ἀμόλυντον · ὅπερ ἴσον δύναται τό σοφώτατον καί πολύτροπον ταῖς ἐνέργειαις καί σαφηνιστικόν πάντων καί τρανωτικόν καί αὐτεξούσιον καί ἀναλλοίωτον παντοδύναμον, παντεπίσκοπον, διά πάντων χωροῦν πνευμάτων νοερῶν, καθαρῶν, λεπτότατων, ἀγγελικῶν, οἶμαι, δυνάμεων, ὥσπερ καί προφητικῶν καί ἀποστολικῶν, κατά ταῦτον, καί οὐκ ἐν τοῖς αὐτοῖς τόποις. Ἄλλων δέ ἀλλαχοῦ νενεμημένων, ᾧ δηλοῦται τό ἀπερίγραπτον.

Λ’. Οἱ ταῦτα λέγοντες καί διδάσκοντες καί πρός γέ ἄλλον παράκλητον, οἶον ἄλλον Θεόν, ὀνομάζοντες, οἱ τήν εἰς αὐτόν βλασφήμιαν μόνην εἰδότες ἀσυγχώρητον, οἱ τόν Ἀνανίαν καί τήν Σάπφειραν οὕτω φοβερῶς στηλιτεύσαντες, ἐπειδή ἐψεύσαντο τό Πνεῦμα τό Ἅγιον, ὡς Θεόν ψευσαμένους, οὐκ ἄνθρωπον · οὗτοί τί σοί δοκοῦσι πότερον, Θεόν τό Πνεῦμα κηρύσσειν ἤ ἄλλο τί; Ὡς λίαν ὄντως παχύς τίς εἶ καί πόρρω τοῦ Πνεύματος, εἰ τοῦτο ἀπορεῖς καί δέη τοῦ διδάξοντος. Αἱ μέν οὖν κλήσεις τοσαῦται καί οὕτως ἔμψυχοι. Τί γάρ δεῖ σοί τάς ἐπί τῶν ρημάτων μαρτυρίας παρατίθεσθαι; Ὅσα δέ κἀνταῦθα λέγεται ταπεινότερον, τό δίδοσθαι, τό ἀποστέλλεσθαι, τό μερίζεσθαι, τό χάρισμα, τό δώρημα, τό ἐμφύσημα, ἡ ἐπαγγελία, ἡ ὑπερέντευξις, εἴτε τί ἄλλο τοιοῦτον, ἵνα μή καθ’ ἕκαστον λέγω, ἐπί τήν πρώτην αἰτίαν ἄνενεκτεον, ἵνα τό ἐξ οὗ δειχθῆ καί μή τρε ῖ ς ἀρχαί μεμερισμέναι πολυθέως παραδεχθῶσιν. Ἴσον γάρ εἰς ἀσέβειαν καί Σαβελλίως συνάψαι καί Ἀρειανῶς διαστῆσαι, τό μέν τ ῷ προσώπῳ, τό δέ ταῖς φύσεσιν.

ΛΑ’. Ὡ ς ἔγωγε πολλά διασκεψάμενος πρός ἐμαυτόν τή φιλοπραγμοσύνη τοῦ νοῦ καί πανταχόθεν τόν λόγον εὐθύνας καί ζητῶν εἰκόνα τινά το ῦτοσούτου πράγματος, οὐκ ἔσχον ᾧ τινι χρήτῶν κάτω τήν θείαν φύσιν παραβαλεῖν. Κἄν γάρ μικρά τίς ὁμοίωσις εὑρεθῇ, φεύγει μέ τό πλέον, ἀφέν κάτω μετά τοῦ’ ὑποδείγματος. Ὀφθαλμόν τίνα καί πηγήν καί ποταμόν ἐνενόησα καί γάρ καί ἄλλοι, μή τῷ μέν ὁ Πατήρ, τῷ δέ ὁ Υἱός, τῷ δέ τό Πνεῦμα τό Ἅγιον ἀναλόγως ἔχῃ. Ταῦτα γάρ οὔτε χρόνω διέστηκεν, οὔτε ἀλλήλων ἀπέρρηκται τῇ συνεχείᾳ· κἄν δοκεῖ πως τρισίν ἰδιότησι τέμνεσθαι. Ἀλλ’ ἔδεισα, πρῶτον μέν ρύσιν τινά θεότητος παραδέξασθαι στάσιν οὐκ ἔχουσαν · δεύτερον δέ μή τό ἐν τῷ ἀριθμῷ διά τῆς εἰκασίας ταύτης εἰσάγηται. Ὀφθαλμος γάρ καί πηγή καί ποταμός ἐ ν ἔστιν ἀριθμῶ, διαφόρως σχηματιζόμενα.

ΛΒ’. Πάλιν ἥλιον ἐνεθυμηθην καί ἀκτῖνα καί φῶς. Ἀλλά κἀνταῦθα δέος, πρώτον μέν μή σύνθεσις τίς ἐπινοῆται τῆς ἀσυνθέτου φύσεως, ὥσπερ ἡλίου καί τῶν ἐν ἡλίῳ· δεύτερον δέ μή τόν Πατέρα μέν οὐσιώσωμεν, τἄλλα δέ μή ὑποστήσωμεν, ἀλλά δυνάμεις Θεοῦ ποιήσωμεν ἐνυπάρχουσας, οὐχ ὑφεστώσας. Οὔτε γάρ ἀκτίς, οὔτε φῶς ἄλλος ἥλιος, ἄλλ’ ἡλιακαί τινες ἀπόρροιαι καί ποιότητες οὐσιώδεις. Καί ἅμα τό εἶναι καί τό μή εἶναι τῷ Θεῷ δῶμεν ἐν τούτοις, ὅσον ἐκ τοῦ ὑποδείγματος, ὁ καί τῶν εἰρημένων ἄτοπωτερον. Ἤκουσα δέ τίνος καί τοιοῦτον ὑπογράφοντος λόγον. Μαρμαρυγήν τίνα ἡλιακήν τοίχω προσαστράπτουσαν και περιτρέμουσαν ἐξ ὑδάτων κινήσεως, ἥν ἡ ἀκτίς ὑπολαβοῦσα διά τοῦ ἐν μέσῳ ἀέρος, εἶτα σχεθεῖσα τῷ ἀντιτύπῳ, παλμός ἐγένετο καί παράδοξος. Ἄττει γάρ πολλαῖς καί πυκναῖς ταῖς κινήσεσιν, οὐχ ἕν οὖσᾳ μᾶλλον ἤ πολλά, οὐδέ πολλά μᾶλλον ἤ ἕν, τῷ τάχει τῆς συνόδου καί τῆς διαστάσεως, πρίν ὄψει κρατηθῆναι διαδιδράσκουσα.

ΛΓ’. Ἀλλ’ οὐδέ τοῦτο θέσθαι δυνατόν ἐμοί, δι’ ἕν μέν, ὅτί τήν μέν τό κινῆσαν καί πάνυ δῆλον Θεοῦ δέ οὐδέν πρεσβύτερον, ἵν’ ᾗ τό τοῦτον κεκινηκός. Αὐτός μέν γάρ πάντων αἰτία, αἰτίαν δε πρεσβυτέραν οὐκ ἔχει. Δεύτερον δέ, ὅτι κἀνταυθα τῶν αὐτῶν ὑπόνοια συνθέσεως, χύσεως, ἀστάτου καί ο ὐπαγίας φύσεως, ὧν οὐδέν ἐννοητέον περί θεότητος. Καί ὅλως οὐδέν ἔστιν ὁ μοί τήν διάνοιαν ἵστησιν ἐπί τῶν ὑποδειγμάτων θεωροῦντι τό φανταζόμενον, πλήν εἰ τίς ἐν τι λαβών τῆς εἰκόνος, ὑπ’εὐγνωμοσύνης τά λοιπά ρίψειε. Τέλος οὖν ἐδοξέ μοί κράτιστον εἶναι τάς μέν εἰκόνας χαίρειν ἐᾶσαι καί τάς σκιάς, ὡς ἀπατηλάς καί τῆς ἀληθείας πλεῖστον ἀποδεούσας, αὐτόν δέ τῆς εὐσεβεστέρας ἐννοίας ἐχόμενον, ἐπ’ ὀλίγων ρημάτων ἱστάμενον, ὁδηγῶ τῷ πνεύματι χρώμενον, ἥν ἐντεῦθεν ἔλλαμψιν ἔδεξαμην, ταύτην εἰς τέλος διαφυλάσσοντα, ὡς γνησίαν κοινωνόν καί συνόμιλον, τόν αἰῶνα τοῦτον διαπορεύεσθαι διατέμνοντα καί τούς ἄλλους πείθεινεἰς δύναμιν προσκυνεῖν Πατέρα καί Υἱον καί Πνεῦμα Ἅγιον, τήν μίαν θεότητα τέ καί δύναμιν ὅτι αὐτῷ πάσα δόξα, τιμή, κράτος, εἰς τούς αἰώνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Πηγή: Αποστολική Διακονία

.

Σκέψεις ευλαβικές στην προσευχή «Βασιλεύ Ουράνιε, Παράκλητε…»

 counter 

     Όποιος μετά προσοχής λέγει αυτή την προσευχή , αυθόρμητα φθάνει στο φόβο και τον τρόμο από τη συνείδηση της αναξιότητάς του να δεχθεί στη μολυσμένη ψυχή του το Άγιο Πνεύμα.

    «Βασιλεύ Ουράνιε, Παράκλητε, το Πνεύμα της αληθείας…». Αυτά τα λόγια σαν να ενθαρρύνουν την ψυχή, λέγουν ότι το Άγιο Πνεύμα που είναι Θεός, ένα πρόσωπο της αχωρίστου Αγίας Τριάδος, επιβλέπει σε όλους όσους ζουν στην γη και επικαλούνται το άγιο όνομα Του και είναι έτοιμο να βοηθήσει κάθε ψυχή και να προσφέρει παρηγοριά και ενίσχυση.

Βασιλεύ Ουράνιε! Εσύ βλέπεις πόσο άσχημα είμαι! Η ψυχή μου είναι αιχμάλωτη στα πάθη και τα ελαττώματα και δεν έχω δυνάμεις να πολεμήσω εναντίον τους. Νιώθω αδύναμος κάτω από το βάρος των αμαρτιών μου. Ποιος μπορεί να με σώσει και να με παρηγορήσει στην απελπιστική μου κατάσταση εκτός από Σένα Παράκλητε, το Πνεύμα της αληθείας;

    «Ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών». Με τα λόγια αυτά δυναμώνει στην ψυχή η ελπίδα ,αυξάνεται η χαρά που δίνει η πίστη ότι το Άγιο Πνεύμα είναι παντού, γύρω μας, μας αγκαλιάζει εξωτερικά και εισέρχεται και στον εσωτερικό ναό μας, στην ψυχή μας.

Οποιαδήποτε στιγμή κάλεσε το Άγιο Πνεύμα και Αυτό δεν θα 

καθυστερήσει να δώσει την αγαθή Του βοήθεια, να προσφέρει και να πληρώσει τα πάντα.

Βασιλεύ Ουράνιε ! Συ είσαι η δύναμή μου και το στερέωμά μου! Δια σου ζωοποιούνται τα πάντα. Είσαι παντού και πληροίς τα πάντα. Πλήρωσε με χαρά και ευθυμία την ψυχή μου, με ελπίδα στη δική Σου Θεία βοήθεια.

    «Ο θησαυρός των αγαθών και ζωής χορηγός». Κάθε αγαθό και καλό συντελείται με τη βοήθεια του Αγίου Πνεύματος. Όποιος με πίστη, ελπίδα και αγάπη, με όλη την καρδιά και την ψυχή του αναπνέει τον Θεό, παραμένει αδιάλειπτα στην προσευχή, στην ψυχή του ανθρώπου κατοικεί το Άγιο Πνεύμα, διότι Αυτός, ο θησαυρός των αγαθών, δίνει σε όλους ζωήν αιώνιον.

Βασιλεύ Ουράνιε! Δώσε μου ό,τι είναι απαραίτητο για τη σωτηρία μου: σταθερή πίστη, ελπίδα, αγάπη, αληθινή μετάνοια, ταπείνωση, υπακοή, υπομονή. Δίδαξέ μου κάθε αγαθό και άγιο. Δίδαξέ με να προσεύχομαι και εσύ ο Ίδιος προσευχήσου εντός μου.

    «Ελθέ και σκήνωσον εν ημίν και καθάρισον ημάς από πάσης κηλίδος». Η ψυχή που συναισθάνεται τη μηδαμινότητά της ενώπιον του Θεού, με βαθειά θλίψη και δάκρυα παρακαλεί στην προσευχή της: «Πνεύμα Άγιο, μη με αποστραφείς, μην απομακρυνθείς από μένα, μη βδελυχθείς την ακάθαρτη και δυσώδη καρδιά μου, αλλά έλα σε μένα και κατοίκησε μέσα μου, καθάρισέ με από κάθε κηλίδα και γλύτωσέ με από το βάρος των παθών».

Βασιλεύ Ουράνιε! Εκ των Θείων ομμάτων Σου τίποτε δεν μένει κρυφό. Εσύ βλέπεις όλα τα μυστικά της ψυχής μου και όλες τις κηλίδες της. Εσύ βλέπεις την αδυναμία μου στην πάλη κατά της αμαρτίας. Εσύ ο Ίδιος , το Πνεύμα το Άγιο, με την παντοδύναμή Σου χάρη καθάρισέ με από κάθε ακαθαρσία σαρκός και πνεύματος.

    «Και σώσον , Αγαθέ, τας ψυχάς ημών». Με τα λόγια αυτά μια ακτίνα ελπίδας τρεμοσβήνει στη θλιμμένη ψυχή κι αυτή με την παρρησία της πίστεως και την ελπίδα στην ευσπλαχνία του Θεού παρακαλεί: «Σώσε με, Αγαθέ, Πνεύμα Άγιο, μη απορρίψεις εμέ το απολωλός πρόβατο της ποίμνης του Χριστού. Σώσε τον πνευματικό μου πατέρα με όλα τα πνευματικά του τέκνα και όλους τους ορθοδόξους χριστιανούς. Δώσε μου τη χάρη, Κύριε, πάντοτε να αγαπώ τον κάθε πλησίον μου, όπως τον εαυτό μου και έχοντας αυτή την αγάπη ποτέ να μη νιώσω πικρία γι’ αυτούς και κάνω έργα του Διαβόλου.

    Δώσε μου τη δύναμη, Πνεύμα Άγιο, να σταυρώσω τη φιλαυτία μου, την υπερηφάνειά μου, την φιλοκτημοσύνη μου, την ολιγοπιστία και τα υπόλοιπα πάθη. Ένα ας με χαρακτηρίζει: Η εις αλλήλους Αγάπη».

Από το βιβλίο: «ΣΤΑΡΕΤΣ ΣΑΒΒΑΣ Ο ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΗΣ» ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΘΩΣ

Η εικόνα της Αγίας Τριάδος και οι συμβολισμοί της

counter

Για το δόγμα της Αγίας Τριάδος, εκτός από τις ρητές μαρτυρίες της Καινής Διαθήκης, έχουμε και υπαινιγμούς στην Παλαιά Διαθήκη. Ένας από αυτούς τούς υπαινιγμούς είναι και η εμφάνιση του Θεού στον Αβραάμ υπό την μορφή τριών ανδρών.

Στη Γένεση (18,1) ο Αβραάμ δέχτηκε την επίσκεψη τριών αγνώστων άνδρων . Ο Αβραάμ τους υποδέχτηκε με εγκαρδιότητα και αγάπη, παρ᾿ όλο που του ήταν άγνωστοι. Στη συνέχεια τους παρέθεσε πλούσιο τραπέζι. Κατά την συζήτηση οι άγνωστοι επισκέπτες ανήγγειλαν στον Αβραάμ ότι η γυναίκα του η Σάρρα θα αποκτήσει παιδί μέσα σ’ ένα χρόνο, όπως και έγινε.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας στο βιβλικό αυτό γεγονός είδαν μία προτύπωση του μυστηρίου της Αγίας Τριάδος, το οποίο απεκαλύφθη πλήρως στην Καινή Διαθήκη. Για αυτό και η φιλοξενία του Αβραάμ απεικονίστηκε στη σχετική εικόνα. Επειδή στην συνέχεια της βιβλικής διηγήσεως οι δύο από τους τρεις άνδρες εμφανίζονται ως Άγγελοι, επικράτησε να εικονίζονται και οι τρεις με την αγγελική μορφή. Μια τέτοια εικόνα υπήρχε και τιμούνταν στους αρχαίους καιρούς στο μέρος, όπου έγινε η φιλοξενία του Αβραάμ κατά την μαρτυρία του Ευσεβίου Καισαρείας.

Η υπεροχή του μέσου Αγγέλου επικράτησε σε πολλές εικόνες της φιλοξενίας. Αυτό οφείλεται στην ερμηνεία, που έδωσαν μερικοί Πατέρες της Εκκλησίας (Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Ιωάννης Δαμασκηνός) στο γεγονός. Οι Πατέρες είδαν στην φιλοξενία του Αβραάμ την εμφάνιση του Ιησού Χριστού συνοδευόμενου από δύο Αγγέλων, ενώ άλλοι (Κύριλλος ο Αλεξανδρείας, Αμβρόσιος ο Μεδιολάνων) ερμήνευσαν την επίσκεψη των τριών ανδρών ως προτύπωση ολοκλήρου της Αγίας Τριάδος.

Είναι άξιον παρατηρήσεως, ότι ο μέσος άγγελος όχι μόνο υπερέχει στο μέγεθος των δύο άλλων αλλά είναι και ο μόνος που κρατάει ειλητάριο. Αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο της εικονογραφίας του Χριστού, ήδη από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, γι’ αυτό και υποστηρίχτηκε ότι, επειδή μάλιστα έχει και ένσταυρο φωτοστέφανο, ότι συμβολίζει τον Χριστό ή κατ᾿ άλλους τον Θεό Πατέρα.

Στην δεύτερη περίπτωση που οι Άγγελοι εικονίζονται ως ισοκέφαλοι, χωρίς δηλαδή διάκριση μεγέθους και άλλων χαρακτηριστικών, η εικόνα θέλει να δηλώσει την ισοτιμία των Προσώπων της Αγίας Τριάδος.

Η πατερική ερμηνεία της φιλοξενίας του Αβραάμ ως συμβολισμού της Αγίας Τριάδος επηρέασε και τα τροπάρια της Εκκλησίας μας. Έτσι ένα τροπάριο της Κυριακής του Παραλύτου παρουσιάζει ωραιότατα τον συμβολισμό: “Μέτοικος ὑπάρχων ὁ ᾿Αβραάμ, κατηξιώθη τυπικῶς ὑποδέξασθαι, ἑνικόν μέν Κύριον ἐν τρισίν ὑποστάσεσιν, ὑπερούσιον, ἀνδρικαῖς δέ μορφώσεσιν” (Κανών Μεσονυκτικού, ωδή στ´).

Ο δεύτερος τύπος απεικόνισης της Αγίας Τριάδος 

Η εικόνα της Αγίας Τριάδος στην Ορθόδοξη Εκκλησία έχει δύο τύπους: Ο ένας είναι η παράσταση των τριών Αγγέλων και φέρει την επιγραφή «Η Αγία Τριάς» ή «Η φιλοξενία του Αβραάμ».

Ο δεύτερος τύπος είναι η παράσταση των τριών Προσώπων της Αγίας Τριάδος, δηλαδή του Πατρός ως γέροντος, του Υιού που εικονίζεται από τα δεξιά Του και του Αγίου Πνεύματος με τη μορφή περιστεράς. Ο τύπος αυτός της απεικονίσεως της Αγίας Τριάδος, αναφέρεται στους έσχατους βυζαντινούς και ιδιαίτερα στους μεταβυζαντινούς χρόνους εξαιτίας δυτικής επιδράσεως.

Στην βυζαντινή αγιογραφία ο Πατήρ δεν εικονίζεται, αλλ᾿ αντιπροσωπεύεται κατά κανόνα από τον Υϊό για δύο λόγους: Πρώτον, διότι ο Πατήρ δεν φόρεσε σάρκα, όπως ο Υϊός με την Ενανθρώπησή Του και συνεπώς κανένας δεν έχει δει τον Θεό Πατέρα. Δεύτερον, διότι το κάθε Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος είναι ολόκληρος ο Θεός. Εξαίρεση από τον κανόνα αυτό είναι η παράσταση του Θεού Πατρός ως «Παλαιού των ημερών». Ο χαρακτηρισμός αυτός έχει ληφθεί από το προφητικό βιβλίο του Δανιήλ (7,9) και δηλώνει την αιωνιότητα του Θεού.

Πηγή: www.orthodoxianewsagency.gr