H Θεοτοκολογία του Παρακλητικού Κανόνα στο Αγιο Πνεύμα,του Οσίου Μαξίμου του Γραικού

counter

Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Από το Παρακλητικό Κανόνα αποκομίζει κανείς
γνωσιολογικά στοιχεία για την Υπεραγία Θεοτόκο,
είτε άμεσα, ως δογματικές και ιστορικές μαρτυρίες του ποιητή, 

που υπογραμμίζουν την ορθόδοξη περί της Παναγίας διδασκαλία, 

είτε έμμεσα δια των επικλήσεων του συγγραφέα προς το πρόσωπο της, 

στο οποίο απονέμονται διάφορα εγκωμιαστικά ονόματα 

που υποδηλώνουν αντίστοιχες ιδιότητες της, όπως παρουσιάζονται στην συνέχεια.

Αγαθή, Δέσποινα Μήτερ, Αγγέλων υπάρχουσα υπερτέρα,

 Η συλλαβούσα εν παρθενική γαστρί, Αγνή-Αειπάρθενε, Γή αγία και ευλογημένη, 

Η γεννήσασα την ζωή των απάντων, Της ταπεινώσεως το όχημα, 

Γενναιοδωρίας πηγή και ευσπλαχνίας, Μητράνανδρε, Θεοχαρίτωτε Κόρη,

 Πανύμνητε Παρθένε, Μητέρα εύστοργος και καλλίστη, Θεία Μεσίτρια.

————————————————————————————————————–

Τα θεοτόκια έχουν ικετευτικό ύφος με πλούσιο διδακτικό και δογματικό περιεχόμενο

Ο ποιητής να προσεγγίζει τη Θεοτόκο σε ένα κλίμα ασφάλειας και εμπιστοσύνης και ικετεύει έχοντας ως δεδομένες τις άπειρες ευλογίες της Παναγίας.

Κύρια χαρακτηριστικά της Θεοτοκολογίας του Κανόνα είναι:

Α.Η Παναγία παρουσιάζεται ως αναμφισβήτητη Θεοτόκος

. Το γεγονός ότι γέννησε με θαυματουργικό τρόπο τον Υιό του Θεού υπενθυμίζεται στους πιστούς μέσα στο Παρακλητικό κανόνα αφού καλείται «Θεοτόκος», »« τροφός της Ζωής της ουρανίου φανείσα »

«Ἱλάσθητι, Ἀγαθή, * Σοί βοῶ, ἰλάσθητί μοι, * τῷ παραλογισμοῦ * καί ἀπροσεξίας κειμένῳ * εἰς βάθος ἀπύθμενον, Θεοτόκε Μαρία, * (α ωδή).

Β. Εξαίρεται το Αειπάρθενο της Παναγίας

. Η Παναγία αποκαλείται: «Αγνή Αειπάρθενε Κόρη». «Μητράνανδρος», «Πανύμνητος Παρθένος», «η συλλαβούσα εν παρθενική γαστρί»

Έτσι ο ποιητής υπογραμμίζει ότι η Παναγία έμεινε Παρθένος και κατά τη σύλληψη του Υιοΰ του Θεοΰ και μετά τη γέννηση του, ταυτιζόμενος πλήρως με την ορθόδοξη διδασκαλία.Συγχρόνως επιχειρεί να συγκλονίσει την την ύπαρξη του πιστού, καλώντας τον να σταθεί με σεβασμό και δέος μπροστά σ «ένα τέτοιο μυστήριο.

Γ. Η Παναγία, ως μεσίτρια, είναι συνδρομήτρια και βοηθός στον πνευματικό αγώνα του πιστού.

-Ο Κανόνας σαν προσευχητικό κείμενο με σωτηριολογικό σκοπό και περιεχόμενο, εξαίρει εμμέσως πλήν σαφώς, τον καταλυτικό ρόλο της Παναγίας στο απολυτρωτικό σχέδιο του Θεού, τη Θεία Οικονομία.

«Ῥῦσαι ἡ ἐν γαστρί * παρθενικῇ συλλαβοῦσα, * Λόγον Ὅν Πατήρ * ἀφράστως πρό τῶν αἰώνων * ἐγέννησεν ἡμῶν εἰς σωτηρίαν, Μῆτερ, * ἡμᾶς τῇ Σῇ χειρί τῆς τῆς λαγνείας δουλείας ….» (Α ωδή)

Η ελεύθερη συγκατάβαση της Μαρίας στο θέλημα του Θεού, που διαδραμάτισε αποφασιστικό ρόλο στο προαιώνιο σχέδιο της ενανθρώπησης του Υιοΰ του Θεοΰ, υπονοείται μεν αλλά δεν προβάλλεται στο Κανόνα. Απλά ο ποιητής την αποκαλεί «Ευλογημένη» και την χαιρετίζει όπως ο Αρχάγγελος Γαβριήλ στον Ευαγγελισμό.

«Ἔμπλησον φωτός, Θεοχαρίτωτε Κόρη, * … * ἵνα ἄδω Σοι, ὁμοῦ τῷ Ἀρχαγγέλῳ · * Δέσποινα πάντων * χαῖρε, Εὐλογημένη» (ζ ωδή)

-Επιλέγει Να ασχοληθεί κυρίως με την ικεσία προς τη Μητέρα, τη Δέσποινα, τη Θεοτόκο, προσανατολισμένος στο προσευχητικό χαρακτήρα του ποιήματος του. Επιθυμεί να τη δοξάσει και να την ικετέψει και να τονίσει σε όλο της το μεγαλείο και την τιμή που απολαμβάνει στους αιώνες και όχι να επικεντρωθεί στην ιστορική της ύπαρξη και τις ανθρώπινες στιγμές της. Πάντως δεν επιδιώκει να την διαφοροποιήσει ή να αποχρωματίσει την ιστορικότητα της ύπαρξης της. Αντιθέτως, προβάλλει τη διαρκή παρουσία της στη ζωή των πιστών, ως Συνδρομήτρια και Βοηθό στον πολυποίκιλο πνευματικό αγώνα τους. Συνεπώς, η προσφορά της Παναγίας δεν ήταν μόνο η πράξη αυτής της συγκατάθεσης, ούτε και η γέννηση και η ανατροφή του Χρίστου ως ανθρώπου. Μέσα στο χώρο και το χρόνο είναι η μητέρα όλων των χριστιανών. Σ ‘αυτή προστρέχουν οι χριστιανοί στις θλίψεις και τις δοκιμασίες. Η μεσιτευτική και λυτρωτική της δύναμη εξαίρεται ιδιαίτερα στο Κανόνα.

Ο ποιητής ως υπόδειγμα κάθε πιστού προστρέχει σ ‘αυτή, με κραυγή ικεσίας και με αυθορμητισμό, οικειότητα και εμπιστοσύνη:

«Ἥμαρτον, Μῆτερ, * ὁ δοῦλος Σου, προσπίπτων * πλούτισον ψυχήν * Πανύμνητε, διψῶσαν * δωρήματος θείου τυχεῖν, τά νῦν αἰτοῦμαι, * ἐπάρσεως ὀφρύν εἰς ἔδαφος βαλοῦσα, * κράζω Σοι ὅπως, * τῆς ταπεινώσεως χαῖρε τό ὄχημα». (Α ωδή )

————————————————– —————————-

«Ῥῦσαι, Ἁγνή, * Κυρίου μακρυνθέντος * τάλαινος ἐμοῦ, * τοῦ σκοτασμοῦ τῆς πλάνης · * πλήν Σαῖς εὐχαῖς παντοδυνάμοις, Μῆτερ, * στερέωσον Θεοῦ ἀγάπησιν καί φόβον * ἐμοί ψυχῇ, * χαῖρε ἵνα βοῶ Σοι». (Α ωδή)

«Ῥῦσαι με τόν Σόν, * Ἀειπάρθενε, δοῦλον, * τόν φιλάμαρτον * ὑπέρ πάντας ἀνθρώπους, * πρός Σέ γάρ καταφεύγω, * Πανύμνητε Παρθένε, * ἐλπίς ἐμῆς ψυχῆς * ἐντυγχάνεις καί πόθος * ζωῆς τῆς ἐν Σοί, * Υἱῷ τε καί Θεῷ σου (η ωδή)

– Η Παναγία έχει παρρησία προς τον Υιό της: Ο Όσιος Μάξιμος υποδεικνύει στους πιστούς τη γενναιοδωρία, που έχει η Παναγία στο έργο της σωτηρίας του ανθρώπου και εμφανίζει αυτήν ως υπόδειγμα στους πιστούς.

«Γενναιοδωρίας πηγή καί εὐσπλαχνίας * ὑπάρχουσα, Ἁγνή, Υἱῷ Σου κάμψον, Μῆτερ, * τῷ πτώσει φοβερᾷ κειμένῳ καί βιοῦντι · * ὄρκους τούς πρός Αὐτόν ἀφρόνως παραβάντα * Παναμώμητε, * ποίησον ἐλεῆσαι. (Στ ωδή)

————————————————– —————————————-

«Ἐπιδρομάς ἐπ’ἐμέ ἐχθρῶν τῶν ἀοράτων * ἐκδίωξον, Ἁγνή Παρθένε, ἀπό ψυχῆς μου, * διά τῆς Σῆς, Μητράνανδρε, ἰσχύος ἀνικήτου, * τῷ δούλῳ Σου δωρίζουσα τήν θείαν πανοπλίαν * καί πνευματικήν * κάμπτουσα τόν Υἱόν Σου (στ ωδή)

————————————————– ——————————————

Τέλος η Θεοτοκολογία του Κανόνα χαρακτηρίζεται από τον νηπτικό χαρακτήρα, που είναι εμφανέστατος σε όλο το υμνογράφημα.

Στα Θεοτοκία κατατίθενται τα αιτήματα με τα δεητικά ρήματα «ικετεύω, κράζω, προσπίπτω, προστρέχω, βοώ» αλλά και η προστακτική επίκληση της λυτρωτικής μεσιτείας της Θεοτόκου όπως: «ανάδειξον, απέλασον, απάλλαξον, αξίωσον, αποδίωξον, αγίασον, κ.λ.π.

………………………………………….. ………………………………………

( Απόσπασμα από την εργασία μας «Μελετήματα στον Όσιο Μάξιμο τον Γραικό και στο έργο του)

Χαίροις Μέγιστε Μάξιμε.(24 Χαιρετιστήριοι Οίκοι εις τον εν Αγίοις Πατέρα ημών Μάξιμον τον Γραικόν, Φωτιστήν της Ρωσίας (+ 1556), Βατοπαιδινόν άμα τε καί Τριαδολαυρεώτην.

counter

Βίος Αγίου Μαξίμου του Γραικού

counter

Ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός εορτάζει στις 21 Ιανουαρίου

Ο άγιος Μάξιμος καταγόταν από την Άρτα και ήταν απόγονος της λαμπρής οικογένειας των Τριβώληδων. Ο Μιχαήλ Τριβώλης (το κοσμικό του όνομα) γεννήθηκε στην Άρτα το 1470. Από μικρός έκλινε προς τη μάθηση και οι γονείς του τον βοήθησαν να σπουδάσει. Έτσι το 1481 πηγαίνει στην Κέρκυρα κοντά στο σοφό λόγιο Ιωάννη Μόσχο, όπου μαθήτευσε 11 ολόκληρα χρόνια. Μετά αναχωρεί για την Ιταλία για ανώτερες σπουδές. Αρχικά φοίτησε στην Ελληνική σχολή της Βενετίας και στο πανεπιστήμιο της Πάδουας και άργότερα στη Φερράρα και στη Φλωρεντία, όπου βρίσκονταν σε μεγάλη ακμή οι κλασικές σπουδές. Ύστερα από 5 χρόνια σπουδών πηγαίνει στο Μιλάνο για να παρακολουθήσει τους διακεκριμένους Έλληνες λογίους Λαόνικο Χαλκοκονδύλη και Κωνσταντίνο Λάσκαρη. Τέλος επιστρέφει στη Βενετία για να παρακολουθήσει τις φιλολογικές εργασίες του Άλδου Μανουτίου και το 1499 επιστρέφει στην Άρτα.

Στην Άρτα έμεινε μέχρι το 1506 και πήρε τη μεγάλη απόφαση ν’ αφήσει τα εγκόσμια και ν’ ακολουθήσει τη μοναχική ζωή. Ως τόπο ασκήσεως διάλεξε την Ιερά Μονή Βατοπαιδίου του Αγίου Όρους όπου και έγινε μοναχός.

Ο Μάξιμος δεν θέλησε να μείνει στο μοναστήρι, γιατί ποθούσε μεγαλύτερη άσκηση. Αφού πήρε ευλογία απ’ τον ηγούμενο, πήγε στο δάσος, όπου έκτισε μόνος του την καλύβα του και ασκήτευε. Στο δάσος κάθισε μια δεκαετία, έπειτα όμως από θεία οπτασία βγήκε στον κόσμο με απώτερο σκοπό να βοηθήσει τους αδελφούς σε μια εποχή ιδιαίτερα δύσκολη. Με τις ευχές των Πατέρων άρχισε τις περιοδείες σε διάφορες πόλεις της χώρας μας, καθώς και στην Αλεξάνδρεια και τα Ιεροσόλυμα. Μετά από κάθε περιοδεία επέστρεφε στη Μονή. Η ενάρετη ζωή του έγινε γνωστή όχι μονάχα στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό.

Ο ηγεμόνας της Ρωσίας Βασίλειος Ιβάνοβιτς παρακάλεσε τον ηγούμενο της Μονής να επιτρέψει στο Μάξιμο να έλθει στη Ρωσία για να μεταφράσει το Ψαλτήρι και να διορθώσει διάφορα λειτουργικά βιβλία. Τον Ιούνιο του 1516 ο Μάξιμος αναχωρεί απ’ το Άγιον Όρος μαζί με τον ιερομόναχο Νεόφυτο και το Βούλγαρο μοναχό Λαυρέντιο. Πρώτος σταθμός τους ήταν η Κωνσταντινούπολη, όπου πήραν την ευλογία του Πατριάρχη Θεόληπτου, ο οποίος έστειλε το μητροπολίτη Ζιχνών Γρηγόριο και το διάκονο Διονύσιο μαζί με τη συνοδεία του Μαξίμου στη Ρωσία για να τον βοηθήσουν στην αποστολή του. Ύστερα από μεγάλο ταξίδι έφτασαν στη Μόσχα το 1518, όπου έγιναν δεκτοί με μεγάλες τιμές από τον ηγεμόνα Βασίλειο και κατέλυσαν στην ιερά μονή Τσούντωφ.

Στη Ρωσία τότε επικρατούσε μεγάλη αμάθεια. Η τυπολατρία, η αστρολογία και τα διάφορα απόκρυφα βιβλία είχαν δεσμεύσει το πνεύμα των Ρώσων. Όλη η κατάσταση αυτή έκρυβε μεγάλους κινδύνους για τον Μάξιμο και τους συνεργάτες του. Άρχισε λοιπόν να επιδίδεται με ζήλο στην ολοκλήρωση της αποστολής του. Αντιμετώπιζε πολλές δυσκολίες στη γλώσσα, γιατί δεν γνώριζε καλά τη σλαβωνική, γι’ αυτό και μετέφρασε το Ψαλτήρι στα Λατινικά και άλλος το μετέφρασε στη σλαβωνική. Μετά από μεγάλο κόπο τελείωσε τη μετάφραση και την παρέδωσε στον ηγεμόνα, ο οποίος του έδωσε να συμπληρώσει και να μεταφράσει τους Αποστολικούς Κανόνες, τους Κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων, διάφορες ομιλίες αγίων Πατέρων και βίους Αγίων. Παράλληλα αγωνιζόταν για τον εν Χριστώ φωτισμό του Ρωσικού λαού με διάφορα κηρύγματα και έντυπα.

Ο Μάξιμος απέκτησε μεγάλο κύρος στον Ρωσικό λαό. Επενέβη σε εσωτερικές διαμάχες μοναχικών μερίδων με σκοπό να ειρηνεύσει την κατάσταση. Μια μερίδα φθόνησε το Μάξιμο και ζήτησε ευκαιρία να τον. εκδικηθεί. Η ευκαιρία δεν άργησε. Με την εκλογή του Δανιήλ στο μητροπολιτικό θρόνο άρχισε το σχέδιο εξοντώσεως του Μαξίμου. Ο Δανιήλ ήταν αντίπαλος του μοναχού Βασσιανού, ο οποίος ήταν φίλος τού Μαξίμου, γιατί ήταν αντίθετος με την εκλογή του. Έτσι ο Δανιήλ ζήτησε απ’ το Μάξιμο να μεταφράσει την Εκκλησιαστική Ιστορία του Θεοδωρήτου Κύρου, αλλά ο Μάξιμος αρνήθηκε, γιατί μέσα υπήρχαν και επιστολές αιρετικών. Τότε άρχισε ανοικτά πλέον η επίθεση. Ο ηγεμόνας μίσησε το Μάξιμο, γιατί διαμαρτυρήθηκε για το διαζύγιο που πήρε απ’ το δεύτερο γάμο του και με τις συκοφαντίες του Δανιήλ, πως δήθεν συνωμοτεί εναντίον του, έγινε εχθρός του, οπότε διατάχθηκε ανάκριση και ο Μάξιμος συνελήφθη.

Οι συκοφάντες του εκτός απ’ τις πολιτικές κατηγορίες πρόσθεσαν και εκκλησιαστικές για να μπορέσουν να τον οδηγήσουν στο εκκλησιαστικό δικαστήριο για να καταδικαστεί σαν αιρετικός, γιατί δήθεν εξύβρισε τους Αγίους και κατέκρινε τη Ρωσική Εκκλησία. Το 1525 συγκαλείται η σύνοδος με πρόεδρο το Δανιήλ και καταδικάζει το Μάξιμο σε ισόβιο εγκλεισμό στην ιερά μονή Βολοκολάμσκ, όπου οι οπαδοί του Δανιήλ τον βασάνισαν. Ο Μάξιμος διαμαρτυρήθηκε για την άδικη απόφαση του συνοδικού δικαστηρίου και το 1531 ο Δανιήλ συγκάλεσε δεύτερο συνοδικό δικαστήριο και του πρόσθεσαν την κατηγορία ότι «κατηγόρηοε τη Ρωσική Εκκλησία για τη διακοπή των σχέσεων με το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως». Το δικαστήριο τον καταδικάζει σε ισόβια σε άλλη μονή του Οτρόσι της πόλεως Τβερ και στέρηση της θείας Κοινωνίας.

Ο Μάξιμος έμεινε στην Τβερ μέχρι το 1551, όπου μετά από πρωτοβουλία του ηγουμένου της Λαύρας του Αγίου Σέργιου π. Αρτεμίου μετατέθηκε στη Λαύρα, όπου είχε μεγάλη ελευθερία και του δόθηκε η άδεια να κοινωνεί των Αχράντων Μυστηρίων. Στην Τβερ ο Άγιος έγραψε την «Ομολογία της Ορθοδόξον πιστέως» καθώς και τους δυο απολογητικούς του λόγους. Στη Λαύρα συνέχισε την ερμηνευτική του εργασία και έγραψε αρκετά απολογητικά έργα. Μετά από 5 χρόνια, την 21η Ιανουαρίου του 1556, ο μοναχός Μάξιμος, ο επονομασθείς Γραικός, άφησε το μάταιο τούτο κόσμο και πέρασε στην αιωνιότητα. Τα τελευταία λόγια του ήταν; «Εμένα ας με ξεχάσετε, ένας αμαρτωλός παραπάνω... την Ελλάδα, την Γραικία μον την δούλην όμως να την θυμάστε...». Στο τέλος του 17ου αιώνος ανακηρύχθηκε Άγιος και το όνομά του γράφτηκε στο αγιολόγιο της Ρωσικής Εκκλησίας.

Ο άγιος Μάξιμος υπήρξε ο κατεξοχήν κήρυκας και φωτιστής των Ρώσων. Η μεγάλη του μόρφωση αλλά κυρίως η βαθειά του πίστη προς τον Θεό και η αγάπη του για τους συνανθρώπους του έγινε αφορμή, ώστε να γίνει φορέας νέων ιδεών στη Ρωσία σε μια εποχή που υπήρχαν πολλές και συνεχείς πνευματικές ζυμώσεις. Με τον αγώνα του απέδειξε πως η Ρωσική Εκκλησία βρισκόταν μακριά απ’ τα χριστιανικά ιδεώδη και για την επιστροφή της χρειαζόταν μεγάλος αγώνας. Οι σύγχρονοί του δεν κατάλαβαν το σκοπό του Αγίου, γι’ αυτό και τον πολέμησαν. Η προσφορά του όμως αναγνωρίσθηκε μετά, γιατί ήταν ο θεμελιωτής ενός μεγάλου αγώνα που άρχιζε με σκοπό την αφύπνιση των πνευματικών δυνάμεων της Ρωσίας και την ανάπτυξη της εσωτερικής ζωής της Εκκλησίας. Κανένας άλλος συγγραφέας δεν απέκτησε τόσο κύρος και τόση σπουδαιότητα στη Ρωσία, όσο ο Μάξιμος, γιατί κανένας δεν αγωνίστηκε τόσο πολύ και δεν υπέφερε για την πνευματική εξύψωση και σωτηρία του Ρωσικού λαού, όσο ο άγιος Μάξιμος ο Γραικός.

Πηγή: Από το βιβλίο «Άγιοι της Ηπείρου»

Ἀπολυτίκιον Ήχος δ'.

Εξ Άρτης ανέτειλας, ώσπερ αστήρ φαεινός, σοφία κοσμούμενος, και αρετών τω φωτί, Πατήρ ημών Μάξιμε` όθεν την εν Ρωσία , Εκκλησίαν λαμπρύνας, 

λόγω σου Ορθοδόξω, και ορθότητι βίου,ενήθλησας νομίμως, και δόξης ηξίωσαι.

Ἕτερον Ἀπολυτίκιον Ήχος α'.

Του λίθου σφραγισθέντος Λακεδαιμονίων τον γόνον, και της Άρτης το καύχημα, τον φωστήρα των Ρώσων και του Άθω αγλάισμα, τιμήσωμεν συμφώνως 

οι πιστοί, βοώντες προς αυτόν ειλικρινώς, δόξα τω δεδωκότι σοι ισχύν, δόξα τω σε στεφανώσαντι, δόξα των Ορθοδόξων το νέον καύχημα. 

Μεγαλυνάριον

Χαίροις ο της Άρτης Θείος βλαστός, και της εν Ρωσία Εκκλησίας υφηγητής, προς ορθοδοξίας, τας θείας παραδόσεις, ώ Μάξιμε θεόφρον, αξιοθαύμαστε.

Ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός, ως φορέας της Ορθοδόξου Παραδόσεως και η εποχή μας (μακαριστού Γέροντος Γεωργίου Γρηγοριάτη-Καψάνη)

counter

Απόσπασμα

Ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός είναι μια φωτεινή μορφή του 16ου αιώνος, της οποίας η παρουσία στην Ιταλία, στο Άγιο Όρος ,στον υπόδουλο ελλαδικό χώρο και στην Ρωσία, έγινε το αντικείμενο μελέτης από Έλληνας και Ευρωπαίους ιστορικούς.

Με την ιδιότητα του Αγιορείτου μοναχού ο Άγιος Μάξιμος ανέπτυξε καθ΄υπακοήν και με άγιο ζήλο την αξιοθαύμαστη ιεραποστολική του δραστηριότητα.

Εξέχοντες μελετηταί της προσωπικότητάς  και του έργου  έχουν εκτιμήσει δεόντως την πολύπλευρη κοινωνική του προσφορά, την συγγραφική και θεολογική του παραγωγή και την σημασία τους για την μετέπειτα εξέλιξη της κοινωνικής και εκκλησιαστικής ζωής στην Ρωσία. Γι΄αυτό με θαυμασμό και ικανοποίηση του απονέμουν τον «τιμητικό» τίτλο του γμήσιου εκπροσώπου του δυτικού ουμανισμού.

Στο σημείο αυτό όμως αδικούν τον ιερό άνδρα.

Μάλλον καλοπροαίρετα, ίσως ενίοτε ηθελημένα, τον ερμήνευσαν χωρίς να λάβουν σοβαρά υπ΄όψιν το πλαίσιο της αγιορειτικής και γενικώς Ορθοδόξου Παραδόσεως, στην οποία ήταν οργανικά ενσωματωμένος ο Άγιος Μάξιμος.

Όσοι,αντίθετα, τον εμελέτησαν κάτω από τις προυποθέσεις αυτής της παραδόσεως, την οποία αφομοίωσε, εσυνέχισε και επλούτισε, βεβαιώνουν ότι ουδέποτε ο Άγιος Μάξιμος υπήρξε ουμανιστής ή εξήλθε των περιβόλων της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

….Δεν θα ήταν άστοχο να υποστηριχθεί ότι η εποχή μας παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με την εποχή του Αγίου Μαξίμου, όσον αφορά τις ισορροπίες των φιλοσοφικών και θεολογικών ρευμάτων. Η καθ΄ημάς Ανατολή υφίσταται την καταλυτική επίδραση του ευρωπαϊκου ουμανισμού. Είναι τραγικό λάθος να αγνοήται ή να συνεχίση να παρερμηνεύεται το ιδιαίτερο επίκαιρο μήνυμα του Αγίου Μαξίμου του Γραικού.

Η σύγχρονη ελληνική διανόησις οφείλει να δώση πολλή προσοχή στο μήνυμα αύτό:ότι ο δυτικός (παλαιός και σύγχρονος ουμανισμός) κάτω από το ανθρωπιστικό του προσωπείο κρύβει ένα απ-άνθρωπο πρόσωπο, το οποίο δεν μας σώζει.

Μόνο ο ευαγγελικός, ο γνήσιος Ορθόδοξος θεανθρωποκεντρικός ανθρωπισμός, όπως τον εδιδάχθηκε ο Άγιος Μάξιμος στο Άγιο Όρος και τον εδίδαξε  στο δούλο Γένος μας και στην Ρωσία, είναι η αληθινή ελπίδα για τον σύγχρονο άνθρωπο.

Άγιο Όρος 1995

Έρευνα-επιμέλεια κειμένου: πρωτοπρεσβ.Δημ.Αθανασίου.

Νέες βιβλιοκρισίες στο βιβλίο- Κανών Παρακλητικός εις τὸ Θείον καὶ Προσκυνούμενον, Πανάγιον καὶ Παράκλητον Πνεύμα- του Οσίου Μαξίμου του Γραικού. (Ανανέωση 11 Ιανουαρίου 2015)

counter

11ΙΑΝ

Α.πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Μεταλληνός.(Απόσπασμα).

Πρόκειται για μια καλαίσθητη έκδοση, αλλά το περιεχόμενο του βιβλίου είναι ακόμη σημαντικότερο, έχει δε και μεγάλη ιστορική σημασία. Είναι ο μοναδικός Παρακλητικός Κανόνας προς το Πανάγιο Πνεύμα, που υπάρχει στην ορθόδοξη εκκλησιαστική Υμνογραφία. Συνετέθη από τον άγιο Μάξιμο τον επικαλούμενο Γραικό (± 1470 – 1556). (Μαζί με τον αείμνηστο π. Ιωάννη Ρωμανίδη θα προτιμούσα το επίθετο Αγιορείτης).

…… Το βιβλίο είναι εκδοτικά χάρμα οφθαλμών, το συνιστούμε δε εκθύμως δια την μεγάλη και ουσιαστική προσφορά του από πλευράς όχι μόνον υμνογραφικής, αλλά και θεολογικοϊστορικής

(Σημείωση. Η βιβλιοκρισία δημοσιεύτηκε στον Ορθόδοξο Τύπο -φ.2050/19.12.2014.Ολόκληρο το κείμενο της βιβλιοκρισίας  δημοσιεύτηκε σε προηγούμενη ανάρτηση στο ιστολόγιο).

Β. Ιερομόναχος Εφραίμ Κυκκώτης.Ιερά Μονή Κύκκου-Κύπρος.(10 Νοεμβρίου 2014)

«….Η ιδέα  αρίστη και η υλοποίηση επιτυχημένη .Ο Χαιρετισμός του συμμοναστού μου Σεβ.Κηρύνης κ.Αθανασίου (Κυκκώτη), ο πρόλογος του Σεβ.Κυθήρων κ.Σεραφείμ, τα εισαγωγικά κείμενα του καθηγητή κ.Βλασ.Σαββίδη, το  ιστορικό  του κανόνα και ο θεολογικός σχολιασμός και τέλος τα εξαίσια υμνογραφήματα του καλού μας ποιητού κ.Α.Μάρκου, όλα αυτά ενωμένα με την αγάπη προς τον Θείο  Παράκλητο και δεμένα με τις ευχές του Αγ.Μαξίμου, έδωσαν ένα αριστούργημα.

Δόξα τω Θεώ, υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που παράγουν έργο για τον Χριστό μας, την Εκκλησία Του και τον λαό Του. Εμείς οι ταπεινοί αγκαλιάσαμε το βιβλίο και το έχουμε στην καθημερινή μας προσευχή….».

Γ.Ιερό Ησυχαστήριο Τιμίου Προδρόμου-Ακριτοχώρι Σερρών.(18/12/2014)

«…Η έκδοση έρχεται να συμπληρώσει ένα σημαντικό κενό. Με το παρόν πόνημα αποδίδετε δόξα και ευχαριστία στο Θεό εκ του Οποίου «παν δώρημα τέλειον» και ταυτόχρονα σεβασμό και  τιμή στον Άγιό Του, καταδεικνύοντας την ευλάβεια και την αφοσίωσή σας προς τον ομόπατρι και πολύαθλο  Άγιο, τον εν εσχάτοις αναδειχθέντα διδάσκαλο της Εκκλησίας μας. Μακαρίζουμε και επαινούμε διότι πρωτίστως η πρωτοβουλία σας αυτή αποβαίνει εις δόξαν του Προσκυνητού Πνεύματος, ενώ η αξιομίμητη και άξια συγχαρητηρίων προσπάθειά σας θα συμβάλλει στο να γίνει πιο γνωστός ο Όσιος, ο φωτιστής των Ρώσων, προς ευεργεσίαν, ενίσχυσιν και παρηγορίαν των απάντη ευρισκομένων τέκνων του…».

ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ.

Η διάθεση των υπόλοιπων αντιτύπων του βιβλίου εκτός από τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ γίνεται :

Από τις Εκδόσεις Νεκτάριος Παναγόπουλος.

Χαβρίου 3-105 62 Αθήνα

Τηλ:    210 3224819

FAX:   210 322481

Γ.Από τις Εκδόσεις Σαϊτη

Ερμού 4-Μεταμόρφωση

ΤΗΛ.: 210 3476090

E-MAIL: g.saitis@saiti.gr

Δ.Από τις Εκδόσεις –Μορφή.

Μαυροκορδάτου 7 -Αθήνα

T.K. 106 78

Τηλ.: 210 / 33 11 747 – 32 46 293 – 32 46 733

Βιβλιοκρισία Κανόνος στό Ἅγιο Πνεῦμα ἁγ. Μαξίμου, Πρωτ. Γ. Μεταλληνοῦ

counter

Μία σημαντικὴ ἔκδοσις

Τοῦ π. Γεωργίου Δ. Μεταλληνοῦ

        Δημοσιεύθηκε στόν "ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΤΥΠΟ", φ.2050/19.12.2014.

Μὲ τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ πρὶν ἀπὸ λίγες μέρες ἔζησα μιὰν ὑπέροχη ἔκπληξη. 
Ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος π. Δημήτριος Ἀθανασίου, Χημικὸς, καὶ ἡ Πρεσβυτέρα του Χαρούλα Τσουλιάη, Φιλόλογος, μοῦ ἔστειλαν τὸ βιβλίο τους: Ἁγίου Μαξίμου τοῦ Γραικοῦ, ΚΑΝΩΝ ΠΑΡΑΚΛΗΤΙΚΟΣ εἰς τὸ Θεῖον καὶ Προσκυνούμενον Πανάγιον καὶ Παράκλητον Πνεῦμα, Ἄρτα 2014, σελ. 141.Πρόκειται γιὰ μιὰ καλαίσθητη ἔκδοση, ἀλλὰ τὸ περιεχόμενο τοῦ βιβλίου εἶναι ἀκόμη σημαντικότερο, ἔχει δὲ καὶ μεγάλη ἱστορικὴ σημασία. Εἶναι ὁ μοναδικὸς Παρακλητικὸς Κανόνας πρὸς τὸ Πανάγιον Πνεῦμα, ποὺ ὑπάρχει στὴν ὀρθόδοξη ἐκκλησιαστικὴ Ὑμνο-γραφία. Συνετέθη ἀπὸ τὸν ἅγιο Μάξιμο τὸν ἐπικαλούμενο Γραικὸ (± 1470 - 1556). (Μαζὶ μὲ τὸν ἀείμνηστο π. Ἰωάννη Ρωμανίδη θὰ προτιμοῦσα τὸ ἐπίθετο Ἁγιορείτης).

Ὁ ἅγιος Μάξιμος, μία ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες προσωπικότητες τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀλλὰ καὶτῆς Ρωσίας κατὰ τὸν 16ον αἰώνα, ἦταν γόνου τῆς Βυζαντινῆς ἀρχοντικῆς οἰκογένειας Τριβώλη, γεννήθηκε στὴν Ἄρτα, σπούδασε ἀρχικὰ στὴν Κέρκυρα, ὅπου μεγάλωσε, καὶ κατόπιν στὴν Ἰταλία. Ἔγινε ἀρχικὰ μοναχὸς στὴν «Καρτουσιανὴ» Μονὴ τοῦ Ἁγίου Μάρκου. Σὲ ἡλικία 35 ἐτῶν ἦλθε στὸ Ἅγιο Ὄρος (1505) καὶ ἐντάχθηκε στὴν Ἱ. Μονὴ Βατοπαιδίου. Τὸ 1518 μετέβη στὴ Ρωσία (Μόσχα) ὡς μέλος μιᾶς ἀντιπροσωπείας, ποὺ εἶχε κληθεῖ γιὰ τὴν διόρθωση τῶν μεταφράσεων τῶν ρωσικῶν ἐκκλησιαστικῶν βιβλίων. Ἦλθε ὅμως σὲ σύγκρουση μὲ ἡγετικὰπρόσωπα τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας, διότι ἤλεγξε τὶς καταχρήσεις τους, συκοφαντήθηκε καὶδιώχθηκε, καὶ τὸ 1525 καταδικάσθηκε συνοδικὰ σὲ ἰσόβια κάθειρξη στὴν Ἱ. Μονὴ Βολοκολάμσκ καὶ ἰσόβια στέρηση τῆς θείας Κοινωνίας. Τὸ 1531 ὅμως μετεφέρθη στὴν Ἱ. Μονὴ Ὄτροτσυ, ὅπου ἔμεινε 20 χρόνια (1531 - 1551). Τὰ τελευταῖα ἔτη τῆς ζωῆς του ἔζησε στὴ Λαύρα τῆς Ἁγίας Τριάδος - Ἁγίου Σεργίου (Μόσχα), τιμώμενος ἀπὸ ὅλους γιὰ τὴν πνευματικότητα καὶ μεγάλη πνευματικὴ προσφορά του, καὶ ἐκοιμήθη στὶς 21 Ἰανουαρίου 1556. Ὁ τάφος του βρίσκεται στὴ ΒΔ ἐξωτερικὴ γωνία τοῦ Ἱ. Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος (στὴ Μόσχα). Ἤδη ἀπὸ τὴν κοίμησή του τιμήθηκε ὡς Ἅγιος ἀπὸ τὸν ρωσικὸ λαό, ἡ ἐπίσημη ὅμως συνοδικὴ διακήρυξη τῆς ἁγιότητάς του ἔγινε τὸ 1988 ἀπὸ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο καὶ τὸ Πατριαρχεῖο Μόσχας.

Ὁ ἅγιος Μάξιμος συνέθεσε ἀρχικὰ τὸν Παρακλητικὸ Κανόνα στὸ Ἅγιο Πνεῦμα ὡς ἔγκλειστος στὴν Ἱ. Μονὴ Βολοκολάμσκ, εἶναι δὲ ὁ μόνος Παρακλητικὸς Κανόνας πρὸς στὸ Ἅγιο Πνεῦμα στὴν ἐκκλη-σιαστική μας Ὑμνογραφία. Στὴν Ἱ. Μονὴ Βατοπαιδίου ὁ Ἅγιος εἶχε συνθέσει Παρακλητικὸ Κανόνα καὶ στὸν Τίμιο Πρόδρομο. Μετὰ ἀπὸ 462 χρόνια ἀπὸ τὴ σύνθεσή του στὴν ρωσοσλαβικὴ τὸ σπουδαῖο αὐτο κείμενο προσφέρεται καὶ στὴν ἑλληνικὴ γλώσσα.

Ὁ ἅγιος Μάξιμος ἔγραψε ἀρχικὰ τὸν Κανόνα μὲ κάρβουνο στὸν τοῖχο τοῦ κελλιοῦ του στὴν ἑλληνικὴ γλώσσα, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσή του μεταγλωττίσθηκε στὴ Ρωσική. Κατὰ τὸν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Κυθήρων κ. Σεραφεὶμ «εἶναι πρωτότυπος καὶ περισπούδαστος διὰ τὰ ὑψηλὰ θεολογικά του νοήματα», κάτι ποὺ διαπιστώνεται καὶ ἀπὸ τὴν παρούσα ἔκδοση.

Ὁλόκληρος ὁ Κανόνας δημοσιεύθηκε ἀπὸ τὴν Λαύρα Ἁγίας Τριάδος – Ἁγ. Σεργίου τὸ 1908. Ὁ Κ. Τσιλιγιάννης τὸν συμπεριέλαβε στὸ βιβλίο του «Ἁγίου Μαξίμου τοῦ Γραικοῦ –Παρακλητικὸς Κανόνας εἰς τὸν Τίμιον Πρόδρομον» (Ἅγιον Ὄρος 2001), ἀλλ᾽ ἀπὸ τὸ 1994 ὁ ἴδιος εἶχε γνωστοποιήσει τὴν ὕπαρξή του.

Ἡ παρούσα ἔκδοση εἶναι ἔργο συλλογικό, ποὺ πραγματοποιήθηκε μὲ τὴν συνδρομὴ καὶἐπιμέλεια τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου π. Δημητρίου Ἀθανασίου, Καθηγητοῦ Χημικοῦ, καὶ τῆς Πρεσβυτέρας Χαρούλας Τσουλιάη, Καθηγήτριας Φιλολόγου. Ἡ μετάφραση ἀπὸ τὴν Ρωσο-σλαβονικὴ στὴν Ἑλληνικὴ ἔγινε ἀπὸ εἰδικὸ μεταφραστικὸ κέντρο στὴν Ἀθήνα μὲ ἀνάθεση τῶν ἐκδοτῶν. Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κυρήνης κ. Ἀθανάσιος εἶχε τὴν μέριμνα τοῦ ἐλέγχου τῆς μετάφρασης. Ἡ μετατροπὴ τοῦ κειμένου στὴν ὀρθόδοξη ὑμνογραφικὴ γλώσσα ἔγινε ἀπὸ τὸν Καθηγητὴ Ἁγιολογίας καὶ Ὑμνογράφο κ. Ἀντώνιο Μάρκου. Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κυθήρων κ. Σεραφεὶμ –γνωστὸς Ὑμνογράφος– ἀνέλαβε τὸν ἔλεγχο τοῦ ὑμνογραφικοῦ κειμένου καὶ σημειώνει στὸν Πρόλογό του: «Τόσον ἡ ἐπανασύνθεσις τοῦ ἀρχικοῦ Κανόνος, ὅσον καὶ ἡ σύνθεσις τοῦ προσφάτου ἀποτελοῦν πνευματικὰ ἐπιτεύγματα εἰς δόξαν τοῦ Θεοῦ» καὶ «ἡ ἀποκατάστασις τοῦ Κανόνος μετρικῶς καὶ τονικῶς παρὰ τὰς δυσχερείας τοῦ πράγματος θεωρεῖται λίαν φιλότιμος καὶ ἐπιτυχής».

Ἡ ἔκδοση περιέχει: Χαιρετισμὸ τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Κυρήνης κ. Ἀθανασίου, Πρόλογο τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Κυθήρων κ. Σεραφείμ, Εὐχαριστήριο τῶν ἐκδοτῶν, Εἰσαγωγικὸ Σημείωμα τοῦ ὁμοτίμου Καθηγητοῦ κ. Βλασίου Σαββίδη, Ἀπόσπασμα τοῦ Κανόνος στὴ Ρωσο-σλαβονικὴ Γλώσσα, ἐκτενῆ ἀναφορὰ στὸν Κανόνα τοῦ π. Δημητρίου Ἀθανασίου, Εἰσαγωγὴ (στὸ ἐκδιδόμενο κείμενο) τοῦ Καθηγητοῦ Ἀντ. Μάρκου, τὸ κείμενο τοῦ Κανόνος καὶ Μουσικὸ Παράρτημα τοῦ ἰδίου. Σὲ δεύτερο Παράρτημα προσφέρονται «24 Χαιρετιστήριοι Οἶκοι»  στὸν Ἅγιο Μάξιμο, ποίημα τοῦ Καθηγητοῦ Ἀντ. Μάρκου.

Τὸ βιβλίο εἶναι ἐκδοτικὰ χάρμα ὀφθαλμῶν, τὸ συνιστοῦμε δὲ ἐκθύμως διὰ τὴν μεγάλη καὶ οὐσιαστικὴ προσφορά του ἀπὸ πλευρᾶς ὄχι μόνον ὑμνογραφικῆς, ἀλλὰ καὶ θεολογικοϊστορικῆς.