Η ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗ

counter

 

   Πεντήκοντα ἡμέρας μετά τό Πάσχα ἡ Ἐκκλησία μας ἑορτάζει τήν Πεντηκοστήν εἰςἀνάμνησιν τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἐπί τούς ἁγίους Μαθητάς τοῦΚυρίου. Ἡ ἐπιφοίτησις αὐτή ἔγινε τήν ἡμέραν πού οἱ Ἰουδαῖοι ἑώρταζον τήν ἑορτήν τῆςΠεντηκοστῆς. Οἱ Ἰουδαῖοι μέ τήν ἑορτήν αὐτήν ηὐχαρίστουν τόν Θεόν διά τήνσυγκομιδήν τῶν σιτηρῶν. Διά τοῦτο ἡ Πεντηκοστή ἐλέγετο καί ἑορτή τοῦ θερισμοῦ ἤτῶν πρώτων καρπῶν. Κατά τούς χρόνους ὅμως τοῦ Κυρίου εἶχε καί ἄλλην σημασίαν.Ἦτο ἑορτή ἀναμνηστική τῆς παραδόσεως ὑπό τοῦ Θεοῦ τοῦ Νόμου εἰς τόν Μωϋσῆν, πού ἔγινε τήν 50ήν ἡμέραν μετά τό Πάσχα.

Κατ᾿ αὐτήν τήν ἐπίσημον ἡμέραν ἡ ὑπόσχεσις τοῦ Κυρίου εἰς τούς Ἀποστόλους περίἀποστολῆς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τῆς «δυνάμεως ἐξ ὕψους», ἔγινε πραγματικότης. «Καίὤφθησαν αὐτοῖς (=εἶδον μέ τά μάτια
των) διαμεριζόμεναι γλῶσσαι ὡσεί πυρός, ἐκάθισέ τε ἐφ᾿ ἕνα ἕκαστον αὐτῶν, καίἐπλήσθησαν ἅπαντες Πνεύματος Ἁγίου, καί ἤρξαντο λαλεῖν ἑτέραις γλώσσαις καθώς τό Πνεῦμα ἐδίδου αὐτοῖς ἀποφθέγγεσθαι» (Πράξ. 2, 3-4).

Ὁ Ἀπόστολος Πέτρος, ἐμπνευσμένος καί ἐνισχυμένος ἀπό τό Ἅγιον Πνεῦμα, ὡμίλησε κατά τήν ἡμέραν τῆς Πεντηκοστῆς εἰς τά συγκεντρωθέντα πρό τῆς οἰκίας τῶνἈποστόλων πλήθη. «Οἱ μέν οὖν ἀσμένως (=μέ χαράν) ἀποδεξάμενοι τόν λόγον αὐτοῦἐβαπτίσθησαν, καί προσετέθησαν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ψυχαί ὡσεί τρισχίλιαι». (Πράξ. 2, 41).

Μέ τήν κάθοδον τοῦ Ἁγίου Πνεύματος κατά τήν Πεντηκοστήν ἐνεφανίσθη ἐπισήμως εἰς τόν κόσμον ἡ Ἐκκλησία, ἡ ὁποία συνεχίζει τό ἔργον τοῦ Κυρίου ἐπί τῆς γῆς. Ὅπως εἰς τό ὄρος Σινᾶ ἡ παράδοσις τοῦ Νόμου εἰς τόν Μωϋσῆν κατέστησε τούς Ἰσραηλίτας περιούσιον λαόν τοῦ Θεοῦ, ἔτσι καί μέ τήν δωρεάν ἔκχυσιν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἐπί τούς Ἀποστόλους ἐγεννήθη ὁ νέος περιούσιος λαός τοῦ Θεοῦ, ἡ Ἐκκλησία. Ἔκτοτε τόἍγιον Πνεῦμα διαμένει εἰς τήν Ἐκκλησίαν καί εἶναι ἡ δύναμις καί ἡ ψυχή της.

Ὕστερα ἀπό τά λεχθέντα διά τό ἱστορικόν τῆς ἑορτῆς τῆς Πεντηκοστῆς ἐρχόμεθα εἰς τήν περιγραφήν καί σημασίαν τῶν μορφῶν τῆς εἰκόνος.

1.-. Περιγραφή τῆς εἰκόνος. Ἡ εἰκών τῆς Πεντηκοστῆς παρουσιάζει ὑπερῷον. Εἶναι τόὑπερῷον «οὗ ἦσαν καταμένοντες» οἱ Ἀπόστολοι μετά τήν Ἀνάληψιν τοῦ Κυρίου. Οἱ Ἀπόστολοι κάθηνται ἡμικυκλικῶς. Εἰς τήν κορυφήν τοῦἡμικυκλίου εἶναι οἱ Πρωτοκορυφαῖοι Ἀπόστολοι Πέτρος καί Παῦλος. Τρίτος δεξιά τοῦ Πέτρου εἶναι ὁἈπόστολος καί Εὐαγγελιστής Λουκᾶς καί ἀπέναντί του ὁ Ἀπόστολος καί Εὐαγγελιστής Μᾶρκος, τρίτος παρά τόν Παῦλον. Ἀκολουθοῦν οἱ λοιποί Ἀπόστολοι κατά σειράν ἡλικίας. Ὅλοι εἶναι ἤρεμοι μέ γλυκεῖανἔκφρασιν καί στοχαστικόν βλέμμα. Κρατοῦν εἰλητάρια ἐκτός τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, πού κρατεῖβιβλίον. Εἶναι τά σύμβολα τοῦ διδακτικοῦχαρίσματος, πού ἔλαβον ἀπό τό Ἅγιον Πνεῦμα. Μεταξύ τῶν Πρωτοκορυφαίων διακρίνεται ἕνα κάθισμα κενόν. Εἶναι ἡ θέσις τοῦ Χριστοῦ, τῆς θείας Κεφαλῆς τῆς Ἐκκλησίας, τήν ὁποίαν εἰκονίζει ἡεἰκών τῆς Πεντηκοστῆς.

Εἰς τό ἄνω μέρος τῆς εἰκόνος εἰκονίζεται ὁ οὐρανός διά τμήματος κύκλου. Ἐξ αὐτοῦἐκπέμπονται δώδεκα ἀκτῖνες φωτός, κατερχόμεναι εἰς τούς Ἀποστόλους. Εἰς τήν εἰκόνα μας, ἐκτός τῶν κατερχομένων ἀκτίνων, αἰωρεῖται ἐπάνω ἀπό τήν κεφαλήν ἑκάστουἈποστόλου «γλῶσσα ὡσεί πυρός», πού σημαίνει ὅτι «ἐπλήσθησαν ἅπαντες ΠνεύματοςἉγίου» καί ἀπέκτησαν τό χάρισμα τῆς γλωσσολαλίας. Ὁ Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος εἶχε προφητεύσει τοῦτο, ὅταν ἔλεγεν εἰς τούς ἀκροατάς του ὅτι ὁ «ὀπίσω του ἐρχόμενος», ὁΧριστός, θά βαπτίσῃ τούς ὀπαδούς Του μέ Πνεῦμα Ἅγιον καί μέ πῦρ τῆς θείας Χάριτος.

Κάτωθεν τοῦ καθίσματος, ἐπάνω εἰς τό ὁποῖον εἶναι καθισμένοι (οἱ Ἀπόστολοι), εἰκονίζεται μορφή γέροντος μέ στέμμα εἰς τήν κεφαλήν του καί μέ ὀξύ στρογγύλον γένειον, κρατῶν μέ τάς δύο χεῖρας του σινδόνι, μέσα εἰς τό ὁποῖον φαίνονται δώδεκα εἰλητάρια, ἤγουν χαρτία τυλιγμένα. Ὁ γέρων οὗτος παριστᾷ τόν Κόσμον, τά δέ χαρτία τούς δώδεκα κλήρους ὁπού ἐκληρώθη ἡ οἰκουμένη νά κηρυχθῇ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἀπό τούς Ἀποστόλους.

«Εἰς τάς ἀρχαιοτέρας εἰκόνας τῆς Πεντηκοστῆς, ἀντί τοῦ Κόσμου, ζωγραφίζονται κάποιοι ἄνθρωποι ἀπό διαφόρους φυλάς, ντυμένοι μέ παράδοξα φορέματα καί γυρισμένοι κατ᾿ ἐπάνω, ὡσάν νά ἀκούουν ἐξεστηκότες τό κήρυγμα τῶν Ἀποστόλων, καί ἐπάνωθεν αὐτῶν ἡ ἐπιγραφή ΛΑΟΙ, ΦΥΛΑΙ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΙ. Παριστάνουν δέ οὗτοι τούς ἀνθρώπους ἀπό τά διάφορα ἔθνη, ὁπού εὑρέθησαν εἰς τά Ἱεροσόλυμα κατά τήνἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς, τήν ὥραν ὅπου κατῆλθεν τό Ἅγιον Πνεῦμα καί οἱ ὁποῖοι, ὅτανἄκουσαν τήν βοήν ὁπού ἔγινεν ἀπό τήν ἐπιφοίτησιν τοῦ Παναγίου Πνεύματος,ἐμαζεύθησαν εἰς τόν οἶκον ὁπού εὑρίσκοντο οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι καί ἀποροῦσαν, διότιἤκουον ὁ καθένας εἰς τήν γλῶσσάν του το κήρυγμα ὅπου ἔβγαινεν ἀπό τό στόμα τῶν μαθητῶν τοῦ Χριστοῦ, ὅπως διαλαμβάνουσιν αἱ Πράξεις τῶν Ἀποστόλων» (Φ. Κόντογλου).

2.-. Ἡ σημασία τῆς εἰκόνος. Ὅπως πληροφορούμεθα ἀπό τάς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων, κατά τήν ἡμέραν τῆς Πεντηκοστῆς εὑρίσκοντο εἰς τό ὑπερῷον περίπου ἑκατόν εἴκοσι πρόσωπα. Συνεπῶς τήν δωρεάν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος δέν ἔλαβον μόνον οἱ ΔώδεκαἈπόστολοι. Ὅλοι οἱ παρευρισκόμενοι «ἐπλήσθησαν Πνεύματος Ἁγίου». Ἐπί πλέον ὁἈπόστολος Πέτρος εἰς τήν ὁμιλίαν του κατά τήν ἡμέραν τῆς Πεντηκοστῆς διεβεβαίωσεν, ὅτι ὅλοι ὅσοι θά μετανοήσουν καί βαπτισθοῦν, θά λάβουν «τήν δωρεάν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος». Ὡς ἐκ τούτου οἱ ἑκατόν εἴκοσι μαθηταί ἐκπροσωποῦν τήν ὅληνἘκκλησίαν. Διά τόν βυζαντινόν ἁγιογράφον εἶναι ἀντιπρόσωποι τῆς Ἐκκλησίας ὅλων τῶν γενεῶν καί ὅλων τῶν αἰώνων. Αὐτός εἶναι ὁ λόγος, πού ἐνῷ τά καθήμενα πρόσωπα εἶναι δώδεκα, ὁ ἀριθμός αὐτός δέν ἀντιστοιχεῖ πρός τούς Δώδεκα Ἀποστόλους. ὉἈπόστολος Παῦλος καί οἱ Εὐαγγελισταί Λουκᾶς καί Μᾶρκος, πού εἰκονίζονται εἰς τήν εἰκόνα, δέν ἀνῆκον εἰς τόν κύκλον τῶν ἀμέσων Μαθητῶν τοῦ Κυρίου.

Εἰς ἀντίθεσιν πρός τάς ἁγίας μορφάς τῶν Ἀποστόλων ἔρχεται ἡ συμβολική μορφή τοῦΚόσμου. Δι᾿ αὐτήν διαβάζομεν εἰς ἕνα κείμενον τοῦ 17ου αἰῶνος: «Διατί κατά τήν κάθοδον τοῦ Ἁγίου Πνεύματος παρουσιάζεται ἕνας ἄνθρωπος καθήμενος εἰς σκοτεινόν μέρος, κυρτωμένος ἀπό τά χρόνια, ἐνδεδυμένος μέ κόκκινον ἔνδυμα, μέ βασιλικόν στέμμα ἐπί τῆς κεφαλῆς του καί μ᾿ ἕνα λευκόν ὕφασμα εἰς τάς χεῖράς του, πού περιέχει δώδεκα γραμμένους κυλίνδρους; Ὁ ἄνθρωπος κάθηται εἰς σκοτεινόν μέρος, ἐπειδή ἡοἰκουμένη ἦτο προηγουμένως χωρίς πίστιν. Εἶναι κυρτωμένος ἀπό τά χρόνια, διότι εἶχε γηράσει ἀπό τήν ἁμαρτίαν τοῦ Ἀδάμ. Τό κόκκινόν του ἔνδυμα ὑποδηλώνει τάς αἱματηράς θυσίας τοῦ πονηροῦ. Τό βασιλικόν στέμμα ὑποδηλώνει τήν ἁμαρτίαν, πούἐκυβέρνα τόν κόσμον. Τό λευκόν ὕφασμα εἰς τάς χεῖράς του μέ τούς δώδεκα κυλίνδρους σημαίνει τούς Δώδεκα Ἀποστόλους, πού ἔφεραν φῶς εἰς τήν οἰκουμένην μέ τήν διδασκαλίαν των».

Ὁ Χριστός ὁ Θεός ἡμῶν, «ὁ πανσόφους τούς ἁλιεῖς ἀναδείξας», εἶναι «χθές καί σήμερονὁ αὐτός καί εἰς τούς αἰῶνας». Διά τοῦτο πρέπει εἰς τήν προσευχήν μας νά Τόν παρακαλῶμεν νά μᾶς φωτίζει καί ἁγιάζῃ μέ τό Ἅγιον Πνεῦμα, πού εἶναι «ὁ φρουρός καίἁγιοποιός τῆς Ἐκκλησίας, ὁ διοικητής τῶν ψυχῶν, ὁ κυβερνήτης τῶν χειμαζομένων, ὁφωταγωγός τῶν πεπλανημένων καί ἀθλοθέτης τῶν ἀγωνιζομένων καί στεφανωτής τῶν νενικηκότων» (Κυρίλλου Ἱεροσολύμων, Κατήχησις 17, 3).

ἀπό τό βιβλίο: «Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ»

ΧΡΗΣΤΟΥ Γ. ΓΚΟΤΣΗ

 Πηγή

Ο Άγιος Παΐσιος συνεννοείται με ετερογλώσσους με την γλώσσα της Πεντηκοστής

counter

---

Είναι γνωστό ότι ο Γέροντας, εκτός από τα ελληνικά, δεν γνώριζε άλλη γλώσσα. Όμως συνέβη επανειλημμένως –όταν υπήρχε λόγος- με την γλώσσα της Πεντηκοστής να συνομιλήσει και να συνεννοηθεί θαυμάσια με ετεροδόξους.

«Ήμουν παρών», διηγείται ο Ι.Ε.Κ., «κάποτε στο Κελλί του Γέροντα μαζί με άλλους τρεις επισκέπτες και ένα Γάλλο που δεν μιλούσε λέξη Ελληνικά. Όταν ήρθε η σειρά του να μιλήσει με τον
Γέροντα , πήγαν πιο πέρα και για δεκαπέντε λεπτά συνομιλούσαν καθισμένοι στα κούτσουρα. Τους βλέπαμε που συζητούσαν με ενδιαφέρον. Πώς επικοινωνούσαν, αφού δεν υπήρχε κοινή γλώσσα επικοινωνίας; Ο ξένος έφυγε χαρούμενος. Η ικανοποίηση φαινόταν έκδηλη στο πρόσωπό του».

***********

Γάλλος περιηγητής είχε συμφωνήσει με κάποιο μοναχό να πανε μαζί να δούνε τον Γέροντα . Το βράδυ είχε αγρυπνία στο μοναστήρι που έμενε. Ο μοναχός μετά την αγρυπνία πήγε στο κελλί του να ξεκουραστεί. Αλλά ο αλλοδαπός από τον πόθο να δει τον Γέροντα κατέβηκε μόνος του στο Καλύβι. Συνομίλησαν θαυμάσια και από την συζήτηση σχημάτισε την εντύπωση ότι ο Γέροντας γνώριζε άπταιστα Γαλλικά.

**********

Πνευματικό τέκνο του Γέροντα διηγείται: «Μια μέρα πήγα πρωί στην «Παναγούδα». Μόλις είχε φωτίσει. Χτύπησα το σιδεράκι και μου άνοιξε ο Γέροντας χαμογελώντας. Με ρώτησε:
– Τι λες εσύ, παπα-… όταν ο άγιος Εφραίμ ο Σύρος επισκέφτηκε τον Μέγα Βασίλειο ,χρειάσθηκαν διερμηνέα;
-Νομίζω όχι, Γέροντα, του είπα.
»Πέρασα στο Αρχονταρίκι και βρήκα έναν αλλοδαπό επισκέπτη. Μέχρι να ετοιμάσει ο Γέροντας το κέρασμα, με τα λίγα Αγγλικά που ήξερα πιάσαμε την συζήτηση και μου είπε ότι χθες βράδυ ήρθε αργά. Καθυστέρησε, γιατί έχασε τον δρόμο, πέρασε η ώρα και ο Γέροντας τον φιλοξένησε. Στην αρχή δεν μπορούσαν να συνεννοηθούν. Ο Γέροντας τον άφησε για δέκα λεπτά (φαίνεται έκανε προσευχή) και μετά συνεννοούνταν χωρίς καμιά δυσκολία. Ο Γέροντας μιλούσε Ελληνικά, ο αλλοδαπός Αγγλικά, αλλά καταλάβαινε ο ένας τον άλλο.

Από το βιβλίο:
ΒΙΟΣ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΪΣΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ του ιερομονάχου Ισαάκ
Από το Κεφάλαιο: «Συνεννόηση με ετερογλώσσους» σ. 618-621.

Πηγή

Εἰς τήν Πεντηκοστήν (Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου)

 counter

Α´. Μεταβολήν τοῦ νοῦ.

Β´. Μεταβολήν τῆς καρδίας.

Γ´. Μεταβολήν τῆς γλώσσης.

Συλλογίσου ἀγαπητέ, πῶς τό Πανάγιον Πνεῦμα ὅταν κατέβη εἰς τό ὑπερῷον ἐν εἴδει πυρίνων γλωσσῶν, ὡσάν ἕνας σφοδρότατος ἄνεμος καί βροντή, ἐγέμισεν ὅλον τόν οἶκον, εἰς τόν ὁποῖον ἦσαν καθήμενοι οἱ θεῖοι Ἀπόστολοι καί ἐπροσηύχοντο· «καί ἐπλήρωσε τόν οἶκον, οὗ ἦσαν καθήμενοι» (Πραξ. β´. 2)· καί τόν ἔκαμεν ὡσάν μίαν κολυμβήθραν, ὡς λέγει ὁ Θεσσαλονίκης Γρηγόριος, διά νά βαπτίσῃ τούς Ἀποστόλους μέ τήν θείαν χάριν του, περί τοῦ ὁποίου τούτου βαπτίσματος προεῖπεν εἰς αὐτούς ὁ Κύριος· «ὑμεῖς δέ βαπτισθήσεσθε ἐν Πνεύματι ἁγίῳ οὐ μετά πολλάς ταύτας ἡμέρας (Πράξ. α´ 5).

Ἐπλήρωσε δέ τόν οἶκον, οὗ ἦσαν καθήμενοι, κολυμβήθραν αὐτόν ἀπεργαζομένη πνευματικήν, καί πληροῦσα τήν τοῦ Σωτῆρος ἐπαγγελίαν, ἥν καί αὐτήν ἀναλαμβανόμενος πρός αὐτούς ἔλεγεν, ὅτι Ἰωάννης μέν ἐβάπτισεν ὕδατι, ὑμεῖς δέ βαπτισθήσεσθε ἐν Πνεύματι ἁγίῳ…ἀλλά καί τήν κλῆσιν ἥν αὐτοῖς ἐπέθηκεν, ἐπαληθεύουσαν ἔδειξε· διά γάρ τοῦ ἐξ οὐρανοῦ τούτου ἤχου, ὄντως υἱοί βροντῆς γεγόνασιν οἱ Ἀπόστολοι» (Λόγος εἰς τήν Πεντηκ.) Τότε δή τότε αὐτό τό Πανάγιον Πνεῦμα ἐνήργησεν εἰς τούς Ἀποστόλους τρεῖς μεταβολάς (καί αὐταί αἱ μεταβολαί εἶναι κυρίως ὁ καρπός καί τῶν παρόντων πνευματικῶν γυμνασμάτων).

Ἡ α´ μεταβολή ἦτο τοῦ νοός τῶν Ἀποστόλων, ἡ ὁποία μετέβαλεν εἰς αὐτούς ἐκείνας τάς πρώτας ἰδέας ὅπου εἶχον περί τῶν πράγματων τοῦ κόσμου τούτου καί τούς ἔκαμε νά γνωρίσουν καθαρά τό ταπεινόν καί μάταιον τῶν παρόντων ἀγαθῶν, καί ἐξεναντίας νά γνωρίσουν τό μεγαλεῖον καί αἰώνιον τῶν μελλόντων, ὥστε ἐκεῖνοι οἱ ἴδιοι ὅπου ὀλίγον προτήτερα φιλονικοῦσαν ἀναμεταξύ τους ποῖος ἀπό αὐτούς νά ἦτο ὁ πρῶτος καί μεγαλύτερος· «ἐγένετο δέ καί φιλονικία ἐν αὐτοῖς τό τίς αὐτῶν δοκεῖ εἶναι μείζων» (Λουκ. κβ´ 24). Ὕστερα ἀφ᾿ οὗ ἔλαβαν τό Πνεῦμα τό Ἅγιον, ἐμετροῦσαν διά μεγάλην εὐτυχίαν, τό νά εἶναι μικρότεροι ἀπό ὅλους· τό νά καταφρονοῦνται ἀπό ὅλους διά τόν Χριστόν καί τό νά λογίζωνται ἀσθενεῖς, μωροί, ἄτιμοι, ὄνειδος, σκύβαλα καί σκουπίδια τοῦ κόσμου καί τῶν ἀνθρώπων· «ἡμεῖς μωροί διά Χριστόν, ἡμεῖς ἀσθενεῖς, ἡμεῖς ἄτιμοι, ὡς περικαθάρματα τοῦ κόσμου ἐγεννήθημεν, πάντων περίψημα ἕως ἄρτι» (Α´ Κορ. δ´ 10).

Τώρα ἀδελφέ στοχάσου ἀνίσως ἔγινε καί εἰς ἐσέ αὐτή ἡ μεταβολή τοῦ νοός διά μέσου τούτων τῶν πνευματικῶν γυμνασμάτων ὅπου ἀνάγνωσες καί ἕως εἰς ποῖον βαθμόν ἔφθασες, διότι ἀνίσως καί ἕως τώρα ἐνόμισες ἕνα μεγάλον καλόν, τό νά σέ τιμοῦν καί νά σέ ἔχουν οἱ ἄνθρωποι εἰς ὑπόληψιν, τό νά ζῇς εἰς τήν καρδίαν πάντων, ἤγουν τό νά σέ ἀγαποῦν ὅλοι, τό νά γυρεύης πάντοτε καινούργιαις ἡδοναῖς καί νά ἐξοδεύης εἰς αὐταῖς τόν καιρόν ὅπου σοῦ ἐδόθη διά νά κερδίσης τά αἰώνια ἀγαθά καί τό νά ζῇς μέ τέλη καί ἀντιρρήσεις κοσμικάς, φανερόν εἶναι ὅτι ὁ νοῦς σου ὡδηγεῖτο ἕως τώρα ἀπό τό πνεῦμα τοῦ κόσμου καί ὄχι ἀπό τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ καί πρέπει διά τοῦτο νά λυπῆσαι καί νά μετανοῇς διότι ἀπέθανεν ὁ Χριστός καί ἀνέστη καί ἀνελήφθη εἰς τούς οὐρανούς, ὄχι διά νά σοῦ δώσῃ τό πνεῦμα τοῦ κόσμου.'Aλλά διά νά σοῦ δώσῃ τό Πνεῦμα τό ἰδικόν του καί ἐσύ μέ τήν κακήν ζωήν ὅπου ἔζησες δέν ἔγινες δεκτικός τοῦ θείου του Πνεύματος· «ἡμεῖς δέ οὐ τό πνεῦμα τοῦ κόσμου ἐλάβομεν, ἀλλά τό πνεῦμα τό ἐκ τοῦ Θεοῦ» (Α´ Κορ. β´ 12).

Γιατί το Άγιο Πνεύμα εμφανίσθηκε με τη μορφή πύρινης γλώσσας (Αγίου Νικολάου Αχρίδος)

counter

Όταν ο Κύριος βαπτίσθηκε στον Ιορδάνη το Άγιο Πνεύμα εμφανίσθηκε εν είδει περιστεράς. Εμφανίσθηκε όχι για να προσθέσει κάτι στον Χριστό, αλλά συμβολικά, έτσι ώστε να δείξει αυτό που υπάρχει μέσα στον Χριστό: την ακακία, την καθαρότητα και την ταπεινότητα. Αυτό συμβολίζει το περιστέρι.

Όταν οι απόστολοι συγκεντρώθηκαν την πεντηκοστή ημέρα από την ήμερα της Ανάστασης, το Άγιο Πνεύμα εμφανίσθηκε με τη μορφή πύρινων γλωσσών. Εμφανίσθηκε ως πύρινη γλώσσα για να τους αφαιρέσει κάτι και να τους προσθέσει κάτι.

Δηλαδή, να αφαιρέσει από αυτούς κάθε αμαρτία, κάθε αδυναμία, φόβο και ακαθαρσία της ψυχής και να τους δωρίσει τη δύναμη, το φως και τη ζεστασιά. Οι πύρινες γλώσσες επισημαίνουν συμβολικά αυτά τα τρία: τη δύναμη, το φως και τη ζεστασιά.

Γνωρίζεις ότι το πυρ είναι δυνατό, γνωρίζεις πως φωτίζει και ζεσταίνει. Αλλά όταν μιλάς για το Αγιο Πνεύμα πρόσεξε να μην σκέπτεσαι υλικά αλλά πνευματικά. Γίνεται λόγος λοιπόν, για την πνευματική δύναμη, για το πνευματικό φώς και για την πνευματική ζεστασιά.

Και αυτά είναι: η δυνατή θέληση, ο φωτισμένος νους και η ζέση της αγάπης. Μ΄αυτά τα τρία πνευματικά όπλα εξόπλισε το Αγιο Πνεύμα τους στρατιώτες του Χριστού για να αντιμετωπίσουν τον κόσμο. Ο Διδάσκαλος τους είχε απαγορεύσει ακόμα και ράβδο να φέρουν από τα επίγεια όπλα.

Γιατί το πυρ εμφανίζεται με τη μορφή γλωσσών πάνω άπό τα κεφάλια τους; Επειδή οι απόστολοι έπρεπε μέσω της γλώσσας να κηρύξουν στους λαούς το χαρμόσυνο νέο, την ευαγγελική αλήθεια και ζωή,την επιστήμη της μετάνοιας και της συγχώρεσης.

Με τον λόγο έπρεπε να μάθουν με τον λόγο να θεραπεύουν, με τον λόγο να παρηγορούν, με τον λόγο να αγιάζουν και να καθοδηγούν, με τον λόγο να φροντίζουν την Εκκλησία. Επίσης, με τον λόγο να αμύνονται, αφού τους είπε ό Οδηγός να μην φοβούνται τους διώκτες και να μην υπερασπίζονται εαυτούς στα δικαστήρια κατά το δοκούν, επειδή είναι απλοί άνθρωποι, και τους βεβαίωσε: «Ου γαρ υμείς έστε οι λαλούντες αλλά το Πνεύμα του πατρός υμών το λαλούν εν υμίν» (Ματθ. 10,20). Θα μπορούσαν άραγε να μιλούν τη συνηθισμένη γλώσσα των ανθρώπων για το μέγιστο χαρμόσυνο νέο το όποιο έφθασε ποτέ στα αυτιά των ανθρώπων, ότι ο Θεός εμφανίσθηκε στη γη και άνοιξε στους ανθρώπους τις πύλες της αθάνατης ζωής;

Θα μπορούσε άραγε ο άνθρωπος με τη θνητή ανθρώπινη φύση να διαδώσει αυτό το ζωοποιό βάλσαμο μέσα από τη δυσωδία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και μάλιστα έως την άκρη του κόσμου; Με τίποτα και ποτέ. Μόνο το πύρινο Πνεύμα του Θεού μπορούσε να το κάνει, το οποίο διά στόματος αποστόλων σκόρπισε ουράνιες σπίθες στο επίγειο σκοτάδι.

Αλλά, άνθρωπε, δεν αισθάνθηκες ποτέ το Πνεύμα του Θεού μέσα σου; Δες, και εσύ είσαι βαπτισμένος με Πνεύμα· με νερό και Πνεύμα. Άραγε ποτέ δεν σε ξάφνιασε μέσα σου κάποια μεγάλη και φωτεινή σκέψη, σιωπηρός λόγος του Αγίου Πνεύματος; Ποτέ δεν σε ξάφνιασε σαν άνεμος και δεν φούντωσε μέσα στην καρδιά σου η αγάπη για τον Δημιουργό σου φέρνοντας σου δάκρυα στα μάτια;

Παραδώσου στην θέληση του Θεού και φύλαξε αυτό που δονεί την ψυχή· θα γνωρίσεις το θαύμα της Πεντηκοστής, που στάθηκε πάνω από τους αποστόλους.

Ειρήνη και χαρά από το Άγιο Πνεύμα.

(ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΛΙΜΙΡΟΒΙΤΣ, Δρόμος δίχως Θεό δεν αντέχεται, Εκδ. Εν πλω, σ. 104)


http://iereasanatolikisekklisias.blogspot.gr/

Η ΘΕΟΤΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

counter

* * *

Β΄ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ -
Η ΘΕΟΤΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΚΑΙ
ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
τοῦ Πανοσ. Ἀρχιμ. π. Νικολάου Πουλάδα

Σεβασμιώτατε, σεβαστοί πατέρες καί ἀγαπητοί ἀδελφοί, ἡμέρα Πέμπτη τοῦ ἔτους 1831. Ὁ Ρῶσος Νικόλαος Μοτοβίλωφ ἀξιώνεται ἀπό τό Θεό νά κάνει μιά ἀπό τίς πιό σπουδαῖες συζητήσεις πού καταγράφτηκαν ποτέ. Μίλησε μέσα στά χιόνια τῆς ἐρήμου τοῦ Σάρωφ στή Ρωσία, μέ τόν πνευματοφόρο στάρετς ὅσιο Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ. Ἐκεῖ ὁ ὅσιος τοῦ εἶπε τήν ἑξῆς μεγάλη ἀλήθεια: «Ὁ πραγματικός σκοπός τῆς χριστιανικῆς ζωῆς εἶναι ἡ ἀπόκτηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος». 
Ἄρα, μποροῦμε νά προσθέσουμε ἐμεῖς, ἡ σωστή θεολογία γιά τό ἅγιο Πνεῦμα ἀγγίζει τόν ἴδιο τόν σκοπό τῆς ζωῆς μας. Ἄν πλανηθοῦμε ὅσον ἀφορᾶ τό Πνεῦμα, χάσαμε καί τό σκοπό καί τή σωτηρία μας. Μετά τή θεότητα τοῦ Χριστοῦ προέκυψε τό πρόβλημα γιά τή θεότητα τοῦ Πνεύματος. Εἶναι τό ἅγιο Πνεῦμα Θεός; Τό ἐρώτημα εἶναι ἐξίσου σημαντικό μέ τό ἐρώτημα ἄν εἶναι ὁ Υἱός Θεός. Στήν Α΄ Οἰκουμενική Σύνοδο διατρανώθηκε ἡ φυσική θεότητα τοῦ Υἱοῦ. Δέν ἔφτανε ὅμως αὐτό! Χριστιανισμός, Ἐκκλησία, σωτηρία, δέν μπορεῖ νά ὑπάρξει ἄν δέν εἶναι καί τό Πνεῦμα τέλειος Θεός. Αὐτό τό ἀρνοῦνταν οἱ Πνευματομάχοι μέ ἀρχηγό τους τόν Μακεδόνιο Ἀρχιεπίσκοπο Κων/πόλεως. Ὅποιος ὅμως εἶναι Πνευματομάχος, εἶναι ταυτόχρονα καί Χριστομάχος, ἄρα καί Τριαδομάχος, δηλαδή Θεομάχος. Νά γιατί μετά τήν Α΄ Οἰκουμενική Σύνοδο συγκλονίστηκαν πάλι τά θεμέλια τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Ὅσο εὐαίσθητοι εἴμαστε οἱ Ὀρθόδοξοι στό θέμα τῆς θεότητας τοῦ Υἱοῦ, ἄλλο τόσο εἴμαστε καί στό θέμα τῆς θεότητας τοῦ Πνεύματος.

*

Α. Η ΘΕΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ
Στήν Ἁγία Γραφή ὑποδηλώνεται σαφῶς ἡ θεότητα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἡ ὁμοουσιότητά του καί τό ὁμότιμό του μέ τά ἄλλα δύο πρόσωπα τῆς Ἁγίας Τριάδος. Νά μερικά χωρία:
1) «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τά ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτούς εἰς τό ὄνομα τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» (Ματθ. 28,19). Τρία τά πρόσωπα, ἀλλά λέει ὁ Χριστός στό ὄνομα, ἄρα ἕνα ὄνομα, ἄρα μία φύση, μία τιμή, στήν ἴδια θέση, ὄχι κατώτερο. Ἄν τό Πνεῦμα δέν ἦταν Θεός καί ἰσότιμο πρόσωπο, θά συναριθμοῦνταν ἰσάξια μέ τά ἄλλα δύο πρόσωπα τῆς Θεότητας; Ὄχι βέβαια!
2) Ἡ βλασφημία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, εἶπε ὁ Κύριος, θά εἶναι ἀσυγχώρητη ἁμαρτία, ἀλλά ἀμέσως μετά προσθέτει, ἐξυψώνοντας τό Πνεῦμα πάνω καί ἀπό τόν ἑαυτό του ὡς ἄνθρωπο βεβαίως: «Καί ὅς ἐάν εἴπῃ λόγον κατά τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἀφεθήσεται αὐτῷ· ὅς δ᾿ ἄν εἴπῃ κατά τοῦ Πνεύματος τοῦ Ἁγίου, οὐκ ἀφεθήσεται αὐτῷ οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι» (Ματθ. 12,31-32)». Ἐδῶ φαίνεται πρῶτον ὅτι τό Πνεῦμα δέν εἶναι ἀπρόσωπη θεία δύναμη, οὔτε μία ἐνέργεια, ἀλλά πρόσωπο ἀληθινό τό ὁποῖο δέχεται τή βλασφημία. Ἐπίσης φαίνεται ἡ θεότητά του ἀφοῦ εἶναι δυνατόν ἡ βλασφημία σέ αὐτόν νά ἔχει τέτοιες φοβερές συνέπειες ἄν δέν εἶναι ὁ Θεός;
3) «Καί ἐγώ ἐρωτήσω τόν πατέρα καί ἄλλον παράκλητον δώσει ὑμῖν, ἵνα μένῃ μεθ᾿ ὑμῶν εἰς τόν αἰῶνα» (Ἰω. 14,16). Καί ἐδῶ ἡ λέξη «ἄλλον παράκλητον» δείχνει πάλι ὅτι εἶναι πρόσωπο. «Ἄλλος» δέν εἶναι δύναμη ἀλλά πρόσωπο. Ὅπως ὁ πρῶτος παράκλητος, ὁ Χριστός, εἶναι πρόσωπο ἔτσι καί ὁ ἄλλος παράκλητος εἶναι πρόσωπο. Ἄν εἶναι Θεός ὁ πρῶτος παράκλητος-Χριστός ἄρα τό ἴδιο Θεός θά εἶναι καί ὁ ἄλλος Παράκλητος-Πνεῦμα.
4) «Ὅταν δέ ἔλθῃ ὁ παράκλητος… τό Πνεῦμα τῆς ἀληθείας ὅ παρά τοῦ πατρός ἐκπορεύεται…» (Ἰω. 15,26). Λέγοντας ἐδῶ ὁ Χριστός ὅτι τό Πνεῦμα ἐκπορεύεται ἀπό τόν Πατέρα δείχνει ὅτι τό Πνεῦμα δέν εἶναι κτίσμα ἤ ἕνα ποίημα (δημιούργημα) ἀλλά ἔχει τήν ὕπαρξη ἀπό τήν ἴδια τήν οὐσία τοῦ Πατέρα. Δέν λέει κτίζεται, οὔτε φτιάχνεται, οὔτε δημιουργεῖται, ἀλλά ἐκπορεύεται! 
5) Εἶναι δυνατόν τό Πνεῦμα νά μήν εἶναι Θεός καί νά λέει γι’ αὐτό ὁ Παῦλος ὅτι «τό γάρ Πνεῦμα πάντα ἐρευνᾷ, καί τά βάθη τοῦ Θεοῦ…. καί τά τοῦ Θεοῦ οὐδείς οἶδεν εἰ μή τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ» (Α΄ Κορ. 2,10-11). 
6) Ἔπειτα ὅταν στίς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων ὁ Ἀνανίας καί ἡ Σαπφείρα εἶπαν ψέματα στό ἅγιο Πνεῦμα γιά τό ἀντίτιμο τοῦ χωραφιοῦ πού πούλησαν, ὁ Πέτρος πρόσθεσε ἀμέσως «οὐκ ἐψεύσω ἀνθρώποις, ἀλλά τῷ Θεῷ» (Πράξ. 5, 3-4). Εἶπες ψέματα στό Θεό! Μέ ἄρθρο. Ἄρα τό Πνεῦμα εἶναι ὁ Θεός!

*

Β. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ Β΄ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ
Τήν περίοδο 361-381 γίνεται ἡ ἐμφάνιση τοῦ νέου θεολογικοῦ προβλήματος γιά τή φυσική θεότητα τοῦ ἁγίου Πνεύματος καί ἡ συνδυασμένη νέα θεολογική ἀναζήτηση, ἡ ὁποία κατέληξε μέ τή συμβολή καί τῶν Καππαδόκων Πατέρων (Μεγάλου Βασιλείου, Γρηγορίου Θεολόγου, Γρηγορίου Νύσσης κ.ἄ.) ἀφ’ ἑνός μέν στή διασάφηση τῆς ἔννοιας τῶν ὅρων «οὐσία» καί «ὑπόστασις» (ἡ Τριάς εἶναι μία οὐσία, τρεῖς ὑποστάσεις-πρόσωπα), ἀφ’ ἑτέρου δέ στήν οὐσιαστικότερη θεολογική προσέγγιση Ὀρθοδόξων καί Ἀρειανῶν.
Ὁ Μ. Βασίλειος στό περίφημο θεολογικό του ἔργο «Περί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» ἀπέφυγε νά χρησιμοποιήσει τόν στασιαζόμενο ὅρο «ὁμοούσιος» καί γιά τό τρίτο πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος, παρά τίς πιεστικές προτροπές Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου. Ὡστόσο, ἡ θεολογία τοῦ ἀποδείκνυε πλήρως τή φυσική θεότητα καί τήν ὁμοτιμία τοῦ ἁγίου Πνεύματος πρός τόν Πατέρα καί τόν Υἱό. Ἡ ὁριστική συμφωνία Ὀρθοδόξων καί Ἀρειανῶν προσέκρουσε στήν ἔγερση τοῦ ζητήματος τῆς φυσικῆς θεότητας τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἡ ὁποία δέν εἶχε διακηρυχθεῖ μέ σαφήνεια ἀπό τήν Α΄ Οἰκουμενική Σύνοδο (325) καί εἶχε παραμείνει μέχρι τότε στό περιθώριο τῶν θεολογικῶν συζητήσεων. Θεωρητικά ὅλοι οἱ ἀρειανόφρονες ἦταν ἄμεσα ἤ ἔμμεσα Πνευματομάχοι. Οἱ συνεπεῖς ἀρειανόφρονες, οἱ ὁποῖοι χαρακτήριζαν τόν Υἱό κτίσμα τοῦ Πατρός χαρακτήριζαν καί τό ἅγιο Πνεῦμα κτίσμα τοῦ Πατρός, ἐνῶ οἱ ἀκραῖοι ἀπό αὐτούς, ὅπως λ.χ οἱ Ἀνόμοιοι, ὑποστήριζαν ὅτι εἶναι κτίσμα τοῦ Υἱοῦ, ἤτοι «τό ἅγιον Πνεῦμα κτίσμα πάλιν κτίσματος φασίν» (Ἐπιφανίου, Κατά αἱρέσεων 69,56). Στούς Πνευματομάχους προσχώρησε καί μιά πτέρυγα τῶν Ὁμοιουσιανῶν ὑπό τόν ἀρχιεπίσκοπο Κων/πόλεως Μακεδόνιο. Αὐτός ἐπέμενε στόν χαρακτηρισμό τοῦ ἁγίου Πνεύματος ὡς κτίσματος καί δημιουργοῦσε ρῆγμα στήν κοινή πορεία πρός τήν ἑνότητα (Σωζομενοῦ, Ἐκκλ. Ἱστορία, Ι, 12,4). Οἱ ὀπαδοί του ὀνομάσθηκαν Μακεδονιανοί καί παρεμπόδισαν τήν ταχύτερη προώθηση τῆς συμφωνίας Ὀρθοδόξων καί Ἀρειανῶν. 
Ὁ Μ. Βασίλειος, ὅπως καί οἱ ἄλλοι Καπππαδόκες θεολόγοι τῆς περιόδου αὐτῆς, συντονίστηκε πρός τήν κατεύθυνση τῆς ἀναιρέσεως τῆς ἀρειανικῆς διδασκαλίας τοῦ Εὐνομίου, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε καί ὁ κυριότερος ἐκπρόσωπος τῆς θεολογίας τοῦ ἀρειανισμοῦ μετά τό 360. Ὁ Εὐνόμιος ἔλεγε ὅτι τό πρῶτο κτίσμα τοῦ Πατρός εἶναι ὁ Υἱός, τό πρῶτο δέ κτίσμα τοῦ Υἱοῦ εἶναι τό ἅγιο Πνεῦμα. 
Ὁ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἀξιοποίησε σαφέστερα τή διάκριση οὐσίας καί ὑποστάσεων στήν Ἁγία Τριάδα (μία οὐσία – τρεῖς ὑποστάσεις), ὅπως ἐπίσης καί τίς ἄλλες θέσεις τοῦ Μ. Βασιλείου. Σημαντικότερα ἔργα του πρός τήν κατεύθυνση αὐτή ὑπῆρξαν οἱ περίφημοι πέντε «Θεολογικοί Λόγοι» (Κατά Εὐνομιανῶν, Περί Θεολογίας, Περί Υἱοῦ, Περί ἁγίου Πνεύματος) καί οἱ Λόγοι «Πρός Ἀρειανούς» καί «Εἰς τήν Πεντηκοστήν». Στά ἔργα αὐτά προσφέρει ὄχι μόνο τή συστηματική ἀναίρεση τῶν κακοδοξιῶν τοῦ Εὐνομίου καί τῶν Πνευματομάχων, ἀλλά καί τήν ὁλοκληρωμένη πλέον διατύπωση τῆς τριαδολογικῆς διδασκαλίας τῆς Ἐκκλησίας, εἰδικότερα δέ γιά τή φυσική θεότητα τοῦ ἁγίου Πνεύματος καί τήν ὁμοουσιότητα αὐτοῦ πρός τόν Υἱό καί τόν Πατέρα, τήν ὁποία δίσταζε νά διακηρύξει ὁ Μ. Βασίλειος γιά νά μήν προκαλέσει τούς Ὁμοιουσιανούς Ἀρειανούς. 
Ὑπό τήν ἔννοια αὐτή ὁμολογεῖ «Θεόν τόν Πατέρα, Θεόν τόν Υἱόν, Θεόν τό Πνεῦμα τό ἅγιον, τρεῖς ἰδιότητας, θεότητα μίαν, δόξη καί τιμή καί οὐσία καί βασιλεία μή χωριζομένην» (Θεολογικός IV, 28).
Ἡ διάκριση τῶν ὑποστατικῶν ἰδιωμάτων τῶν τριῶν προσώπων τῆς Ἁγίας Τριάδος δέν θίγει τήν ἑνότητα τῆς θεότητας, «κοινόν γάρ, Πατρί μέν καί Υἱῷ καί ἁγίῳ Πνεύματι τό μή γεγονέναι καί ἡ θεότης… Ἴδιον δέ, Πατρός μέν ἡ ἀγεννησία, Υἱοῦ δέ ἡ γέννησις, Πνεύματος δέ ἡ ἔκπεμψις» (Εἰς Ἥρωνα, 16). Κατά συνέπεια, ἡ ἀπάντηση στά καίρια ἐρωτήματα τῆς ἐποχῆς γιά τό ἅγιο Πνεῦμα εἶναι σαφής «–Τί οὖν, Θεός τό Πνεῦμα; Πάνυ γέ. Τί οὖν, ὁμοούσιον; Εἶπερ Θεός» (Θεολογικός, III,10). 
Καί προσθέτει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος στόν Λόγο του στήν Πεντηκοστή πού ἔγινε καί ὕμνος τῆς Ἐκκλησίας: «Τό Πνεῦμα τό ἅγιον, ἦν μέν ἀεί, καί ἔστι, καί ἔσται, οὔτε ἀρξάμενον, οὔτε παυσόμενον, ἀλλ' ἀεί Πατρί καί Υἱῷ συντεταγμένον, καί συναριθμούμενον, ζωή, καί ζωοποιοῦν, φῶς, καί φωτός χορηγόν, αὐτάγαθον, καί πηγή ἀγαθότητος· … φῶς, καί ζωή, καί ζῶσα πηγή νοερά, Πνεῦμα σοφίας, Πνεῦμα συνέσεως, ἀγαθόν, εὐθές, νοερόν, ἡγεμονεῦον, καθαῖρον τά πταίσματα, Θεός, καί θεοποιοῦν, πῦρ, ἐκ πυρός προϊόν, λαλοῦν, ἐνεργοῦν, διαιροῦν τά χαρίσματα».
Ὁ Μελέτιος Ἀντιοχείας ἀνέλαβε πλέον ἡγετικό ρόλο στόν ἀγώνα τῶν Ὀρθοδόξων. Μέ εἰσήγηση προφανῶς τοῦ Μελετίου ἀποφασίσθηκε ἡ προώθηση Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου στόν ἐξαιρετικά σημαντικό θρόνο τῆς Κων/πόλεως, ὁ ὁποῖος ἐλεγχόταν μέχρι τότε ἀπό τούς ἀρειανόφρονες.
Ἡ Β΄ Οἰκουμενική Σύνοδος, ἡ ὁποία συγκλήθηκε ἀπό τόν Μ. Θεοδόσιο στήν Κων/πολη τό 381, στήν ὁποία μετεῖχαν 150 ἐπίσκοποι ἔθεσε ὁριστικό τέρμα στίς ἀρειανικές ἔριδες.
Κατά τή Σύνοδο τῆς Κων/πόλεως (381) ὁ κύριος σκοπός τοῦ Θεοδοσίου περιοριζόταν στή συνοδική ἀντιμετώπιση τοῦ σοβαροῦ προβλήματος τῆς κανονικῆς πληρώσεως τοῦ «ἐπισημοτάτου» θρόνου τῆς Κων/πόλεως, ὁ ἔλεγχος τοῦ ὁποίου ἀποτελοῦσε πάντοτε σταθερό στόχο τῶν διεκδικήσεων τόσο τῶν ὀρθοδόξων, ὅσο καί τῶν ἀρειανοφρόνων.
Πράγματι, ἡ πρώτη περίοδος τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου τῆς Κων/πόλεως πραγματοποίησε τόν σκοπό της ὑπό τήν προεδρία τοῦ Μελετίου Ἀντιοχείας καί προώθησε στόν ἀρχιεπισκοπικό θρόνο τῆς Κων/πόλεως Γρηγόριο τόν Θεολόγο.
Ὁ αἰφνίδιος ὅμως θάνατος τοῦ Μελετίου Ἀντιοχείας σήμαινε καί τήν ἀνάληψη τῆς προεδρίας ἀπό τόν νέο ἀρχιεπίσκοπο Κων/πόλεως Γρηγόριο τόν Θεολόγο.
Στήν πρώτη λοιπόν περίοδο τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου, ἀντιμετωπίστηκε τό ζήτημα τῆς κανονικῆς πληρώσεως τοῦ θρόνου τῆς Κων/πόλεως. Συγχρόνως ὅμως ἐπιβεβαιώθηκε ἡ καταδίκη ὅλων τῶν αἱρετικῶν τάσεων τοῦ Ἀρειανισμοῦ ἄρα καί τῶν Πνευματομάχων τοῦ Μακεδόνιου, ὅπως ἐπίσης καί ἡ ἐμμονή ὅλων τῶν μελῶν τῆς Συνόδου στό Σύμβολο τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, γι’ αὐτό καί στόν πρῶτο κανόνα τῆς ἡ Β΄ Οἰκουμενική. Σύνοδος τονίζει εὐθύς ἐξ ἀρχῆς: «Οἱ ἅγιοι Πατέρες πού συνῆλθαν στήν Κων/πολη ὅρισαν, νά μήν παραβιάζεται ἡ πίστη ὅπως τήν διατύπωσαν οἱ 318 Πατέρες τῆς Νικαίας ἀλλά αὐτή νά μένει κυρίαρχη καί νά ἀναθεματίζεται κάθε αἵρεση».
Στή Σύνοδο προέκυψαν πολλές διαφορές ἐκκλησιαστικοῦ χαρακτήρα καί ὁ Γρηγόριος, χαρακτήρας εὐαίσθητος καί συναισθηματικός ἀπό τή φύση του, τελικά ἀναγκάσθηκε νά παραιτηθεῖ, παρά τήν ἀντίθεση τοῦ Μ. Θεοδοσίου, ἡ δέ Σύνοδος ἀποδέχθηκε τήν παραίτηση κατά πλειοψηφία, «μηδέν αἰδεσθεῖσα τῶν τοῦ ἀνδρός πλεονεκτημάτων» (Σωζομενοῦ, Ἐκκλ. Ἱστορία, VIII,7). Πρίν ὅμως ἀπό τήν παραίτησή του εἶχε ἤδη καθορίσει τίς βασικές συντεταγμένες τῆς ἀποστολῆς τῆς Συνόδου γιά τίς θεολογικές προϋποθέσεις τῆς ἑνότητας καί τῆς εἰρήνης τῆς Ἐκκλησίας μέ κριτήριο τή θεολογική ἑρμηνεία τῆς πίστεως τῆς Νικαίας ἀπό τούς μεγάλους Καππαδόκες θεολόγους. Ἡ Σύνοδος ἐξέδωσε τό γνωστό πλέον Σύμβολο Νικαίας-Κωνσταντινουπόλεως πού περιεῖχε ἐπιπροσθέτως τή διδασκαλία γιά τό ἅγιο Πνεῦμα: «Καί εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον, τό κύριον, τό ζωοποιόν, τό ἐκ τοῦ Πατρός ἐκπορευόμενον, τό σύν Πατρί καί Υἱῷ συμπροσκυνούμενον καί συνδοξαζόμενον, τό λαλῆσαν διά τῶν προφητῶν».
Ὁ «Λίβελλος» αὐτός γιά τήν ἐποχή τῆς Β΄ Οἰκουμενικῆς συνόδου ἔπρεπε νά περιέχει ὁλόκληρο τό ἀντιαρειανικό σύμβολο τῆς Νικαίας, τό ὁποῖο ἀπέρριπταν ὅλοι οἱ ἀρειανόφρονες καί οἱ πνευματομάχοι Μακεδονιανοί, ὅπως ἐπίσης καί μιά εἰδικότερη θεολογική ἀνάπτυξη τῆς πίστεως τόσο γιά τή φυσική θεότητα τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ἡ διάδοση τοῦ κειμένου αὐτοῦ σέ ὁλόκληρη τήν Ἀνατολή ὡς τῆς μόνης ἐπίσημης θεολογικῆς βάσεως γιά τήν ἀποκατάσταση τῆς ἑνότητας τῆς Ἐκκλησίας στήν ὀρθή πίστη προσέδωσε στήν εἰδική Ὁμολογία πίστεως αὐξημένο ἐκκλησιαστικό κῦρος. Ἡ ἀναγνώριση ἀπό τήν Δ΄ Οἰκουμενική Σύνοδο τῆς Ὁμολογίας πίστεως ὡς καθιερωμένης πλέον αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῆς πίστεως τῆς Νικαίας προσέδωσε στήν Ὁμολογία αὐτή τόν χαρακτήρα συνοδικοῦ συμβόλου πίστεως, τό ὁποῖο κατοχύρωνε τήν πίστη τῆς Νικαίας ἔναντι τῶν νέων αἱρέσεων, γι’αὐτό καί χρησιμοποιήθηκε αὐτοτελῶς ὡς σύμβολο Νικαίας-Κ.πόλεως στήν ἐκκλησιαστική παράδοση καί στή θεία λατρεία.

*

Γ. Ο ΠΑΡΑΚΛΗΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ
Ὁ ρόλος του περιγράφεται τόσο ὡραία καί συνοπτικά σ’ ἕναν ὕμνο τῆς Πεντηκοστῆς. «Πάντα χορηγεῖ τό Πνεῦμα τό ἅγιον,… ὅλον συγκροτεῖ τόν θεσμόν τῆς Ἐκκλησίας». Αὐτός εἶναι ὁ τελετάρχης ὅλων τῶν Μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτός σέ κάθε Θ. Λειτουργία μεταβάλλει καί καθαγιάζει στήν ἁγία Τράπεζα τά τίμια δῶρα. «Μεταβαλών τῷ Πνεύματί σου τῷ Ἁγίῳ. Ἀμήν, ἀμήν, ἀμήν» δέεται ὁ ἱερέας. Τό ρόλο καί τήν ἀναγκαιότητα τοῦ Πνεύματος στήν Ἐκκλησία τόν τόνισε ὁ ἴδιος ὁ Κύριος μέ ἐκείνη τήν φοβερή του φράση «Σᾶς συμφέρει νά φύγω ἐγώ, διότι ἄν δέν φύγω, ὁ Παράκλητος δέν θά ἔλθει σέ σᾶς» (Ἰω. 16,7). Ἐδῶ τρόπον τινά ὁ Υἱός ἐξυψώνει τόν Παράκλητο καί πάνω ἀπό τόν ἑαυτό του δείχνοντας στούς ἀνθρώπους πόσο ἀναγκαία εἶναι ἡ παρουσία του.

*

Δ. Ο ΠΑΡΑΚΛΗΤΟΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ
Πνευματική ζωή, τό λέει καί ἡ λέξη, σημαίνει ζωή μέ τό Πνεῦμα. Ζοῦμε ἀπό τό Πνεῦμα, μέ τό Πνεῦμα καί γιά τό Πνεῦμα. Χωρίς ἐπαφή μέ τό Πνεῦμα δέν μπορῶ νά εἶμαι πνευματικός ἄνθρωπος. Γιά μᾶς πνευματικός ἄνθρωπος δέν εἶναι ὁ κοσμικά μορφωμένος, ὁ λογοτέχνης, ὁ συγγραφέας, ἀλλά ὁ ἐμφορούμενος ἀπό τό ἅγιο Πνεῦμα ἔστω καί ἄν εἶναι ἀναλφάβητος!
1) Παράκλητος σημαίνει ὁ παρήγορος, ὁ παρηγορητής, ἡ παραμυθία μας. Τό Πνεῦμα τό ἅγιο εἶναι τό φάρμακο ὅλων τῶν ἀσθενειῶν. Ἄν ὁ γλυκύς Ἰησοῦς εἶναι ὁ ἰατρός τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων μας τότε ὁ Παράκλητος εἶναι τό φάρμακο, εἶναι τό ἔλαιον καί ὁ οἶνος πού ὁ καλός Σαμαρείτης Χριστός ἐπιχέει στίς πληγές μας κάθε ἡμέρα (Λουκ. 10,34). Ὁ Παράκλητος θεραπεύει τίς ψυχικές μας ἀσθένειες, τήν κατάθλιψη, τό ἄγχος, τήν μοναξιά, τήν ταραχή, τόν φόβο, τήν ἀνασφάλεια. Μᾶς σηκώνει ὄρθιους καί μᾶς σπρώχνει νά συνεχίσουμε τόν ἀγώνα μας. Παράκλητος σημαίνει ὤθηση οὐράνια καί πρός τόν οὐρανό. Ὅπως στόν καύσωνα τῆς ἡμέρας τό δροσερό ἀεράκι μᾶς ἀνακουφίζει ἔτσι καί στόν καύσωνα τῶν κοσμικῶν θλίψεων καί τῶν παθῶν μας, ὁ ἀέρας τοῦ οὐρανοῦ, τό Πνεῦμα, πού «ὅπου θέλει πνεῖ» (Ἰω. 3,8), πνέει καί σέ μᾶς καί μᾶς δροσίζει τήν ψυχή σάν αὔρα λεπτή καί μᾶς ἀνακουφίζει.
2) Παράκλητος δέν σημαίνει μόνο Παρήγορος, ἀλλά καί Βοηθός καί Στήριγμα. «Ὡσαύτως δέ καί τό Πνεῦμα συναντιλαμβάνεται ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν…» δηλαδή μᾶς βοηθᾶ καί μᾶς ὑποστηρίζει στίς ἀδυναμίες μας καί «αὐτό τό Πνεῦμα ὑπερεντυγχάνει ὑπέρ ἡμῶν στεναγμοῖς ἀλαλήτοις» (Ρωμ. 8,26) συμμετέχει στήν προσευχή μας, μεσιτεύει γιά μᾶς καί ἐμπνέει τήν προσευχή μας καί μᾶς φέρνει τήν κατάνυξη. Ὅταν τά πνευματικά μας γόνατα λυγίζουν ἀπό τίς δυσκολίες αὐτό τό Πνεῦμα φωνάζει μέσα μας: «Ἰσχύσατε χεῖρες ἀνειμέναι, καί γόνατα παραλελυμένα… Ἰσχύσατε καί μή φοβεῖσθε» (Ἠσ. 35,3-4) Αὐτός εἶναι ὁ Συνοδοιπόρος τῆς πνευματικῆς ζωῆς. Ἄλλοτε μᾶς παίρνει ἀπό τό χέρι ὅπως ὁ πατέρας τό μικρό παιδί καί μᾶς ὁδηγεῖ στήν ὁδό τοῦ Κυρίου καί ἄλλοτε ὅταν ἀδυνατοῦμε ἐμεῖς νά βαδίσουμε μᾶς παίρνει στήν ἀγκαλιά του.
3) Παράκλητος σημαίνει καί Σύμβουλος, Παραινέτης, Διδάσκαλος. Ὁ Κύριος τό εἶπε «ἐκεῖνος ὑμᾶς διδάξει πάντα καί ὑπομνήσει ὑμᾶς πάντα ἅ εἶπον ὑμῖν» (Ἰω. 14,26). Διπλό τό ἔργο Του. Αὐτά πού δέν ξέρω μοῦ τά διδάσκει, μοῦ τά ἀποκαλύπτει. Ὄχι κάποια, ἀλλά ὅλα, πάντα! Αὐτά πού ξέρω ἀλλά τά ξεχνῶ, μοῦ τά ὑπενθυμίζει. Ὅταν οἱ Χριστιανοί θά πρέπει νά ἀπολογοῦνται σέ δικαστήρια καί σέ κατηγορίες «μή μεριμνᾶτε πῶς ἤ τί ἀπολογήσησθε ἤ τί εἴπητε· τό γάρ Ἅγιον Πνεῦμα διδάξει ὑμᾶς ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἅ δεῖ εἰπεῖν» (Λουκ. 12,12). Βάζει στό νοῦ καί στό στόμα μου τά σωστά λόγια κάθε φορά. 
Στόν καιρό πού οἱ ἄνθρωποι ψάχνουν συμβούλους, ψυχαναλυτές, ψυχοθεραυπευτές, ἄπειρα μοντέλα ψυχοθεραπείας, ἡ Ἐκκλησία ἔχει νά προτείνει τόν Παράκλητο, τόν Μέγα Σύμβουλο, τόν Μέγα Ψυχαναλυτή, τόν Μέγα Ψυχοθεραπευτή ἀφοῦ αὐτός εἶναι ὁ μόνος ψυχοπλάστης, πού ἔπλασε τήν ψυχή μας ἄρα καί ὁ μόνος ψυχοσώστης μας. Αὐτός δέν δίνει σοφές συμβουλές. Εἶναι ὁ ἴδιος ἡ σοφία, ἡ αὐτοσοφία, τό αὐτοφῶς, ἡ πηγή τῆς σοφίας, ὁ πανσόφους τούς ἁλιεῖς ἀναδείξας. Δίνει τίς τέλειες λύσεις σέ ὅλα τά διλήμματα, τίς τέλειες συμβουλές. Ἤ, καλύτερα, δέν δίνει ἁπλῶς ἀπαντήσεις. Εἶναι ὁ ἴδιος αὐτός ἡ Ἀπάντηση, δέν δίνει ἁπλῶς λύσεις. Εἶναι αὐτός ὁ ἴδιος ἡ Λύση. Δέν ἀνοίγει ἁπλῶς πόρτες. Εἶναι ὁ ἴδιος ἡ Θύρα. Εἶναι τό πλήρωμα τῶν πάντων. Ὁ θησαυρός τῶν ἀγαθῶν. Αὐτός εἶναι ὁ θησαυρός πού καμιά οἰκονομική κρίση δέν μπορεῖ νά μᾶς κλέψει, νά μᾶς μειώσει. Ὁ κόσμος φτώχυνε καί φτωχαίνει ὄχι γιατί ἔχασε τά λεφτά του ἀλλά γιατί ἔχασε τόν θησαυρό του, τόν Παράκλητο. Χάσαμε τό Πνεῦμα πρῶτα, καί μετά ὅλα τά ἄλλα.
Αὐτό θά κατέλθει αὔριο στήν Παναγία, στόν Εὐαγγελισμό της «ὁ ἄγγελος εἶπεν αὐτῇ· Πνεῦμα Ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπί σέ καί δύναμις ὑψίστου ἐπισκιάσει σοί». Αὐτό κατέβηκε στόν Ἰορδάνη καί στήν Πεντηκοστή. Ἀλλά ὁ Εὐαγγελισμός, τά Θεοφάνεια καί ἡ Πεντηκοστή συντελεῖται στήν προσωπική ζωή κάθε πιστοῦ κάθε μέρα καί κάθε ὥρα! Ἄρχισε στό Μυστήριο τοῦ Βαπτίσματός μας, τελειώθηκε στό Μυστήριο τοῦ Χρίσματος ἀμέσως μετά τήν κολυμβήθρα πού λάβαμε τά χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέ τή φράση τοῦ ἱερέα «Σφραγίς δωρεᾶς Πνεύματος Ἁγίου» καί συνεχίζεται κάθε φορά πού μετέχουμε στά Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας. 
Ἡ Πεντηκοστή της Ἐκκλησίας καί ἡ δική μου Πεντηκοστή δέν τελείωσε ποτέ! Συνεχίζεται συνεχῶς στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία καί ὅποιος εἶναι ἀληθινά Ὀρθόδοξος καί βιώνει καί τήν Ὀρθοδοξία καί τήν Ὀρθοπραξία, αὐτός ζεῖ μιά παντοτινή Πεντηκοστή. Ξέρει ὅτι τό σῶμα του εἶναι ναός τοῦ ἁγίου Πνεύματος καί τοῦτο τό σῶμα δέν τό βεβηλώνει μέ ρυπαρές καί ἁμαρτωλές πράξεις. Ξέρει ὅτι τό Πνεῦμα ὡς πρόσωπο, ὡς Θεός καί ὄχι ὡς ἀπρόσωπη δύναμη λυπᾶται γιά τίς ἁμαρτίες μας. «Καί μή λυπεῖτε τό Πνεῦμα τό Ἅγιον τοῦ Θεοῦ, ἐν ᾧ ἐσφραγίσθητε εἰς ἡμέραν ἀπολυτρώσεως» (Ἐφεσ. 4,30) καί γι’ αὐτό κάνει τά πάντα νά μή λυπεῖ ποτέ τόν ἀγαπημένο του Παράκλητο. 
Εὐχηθεῖτε, Σεβασμιώτατε, μέ τίς πρεσβεῖες τοῦ φωστήρα τῆς Β΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου καί τῶν λοιπῶν Πατέρων της, νά γίνει καί σέ μᾶς αὐτό πού ἔγινε στήν Παναγία, Πνεῦμα ἅγιο νά ἔλθει σέ ἐμᾶς καί δύναμις τοῦ Ὑψίστου νά μᾶς ἐπισκιάσει.

Ο ΑΛΛΟΣ ΠΑΡΑΚΛΗΤΟΣ

counter

Ο Χριστός λίγο πριν το πάθος, όταν προειδοποιούσε τους μαθητές του για το επικείμενο μαρτυρικό του τέλος και για την αναχώρηση του από την γη μετά την ανάστασή του, για να τους παρηγορήσει, ότι δεν θα μείνουν μόνοι και ορφανοί, τους προείπε ότι θα τους στείλει άλλο παράκλητο, το Πνεύμα το Άγιο. «Εγώ ερωτήσω τον πατέρα και άλλον παράκλητον δώσει υμίν, ίνα μένη μεθ’ υμών εις τον αιώνα το Πνεύμα της αληθείας (Ιω. 14,16).     Το κάνει αυτό ο Χριστός, γιατί γνωρίζει ότι, αν και θα είναι αοράτως μαζί τους όλες τις ημέρες της ζωής τους και έως της συντελείας του αιώνος (Ματθ. 28,20), εν τούτοις, η έλλειψη της ορατής παρουσίας της ανθρωπίνης φύσεως του και της αισθητής συναναστροφής μαζί τους θα τους λυγίσουν ψυχολογικά και θα χάσουν το ηθικό τους και το θάρρος τους. Μάλιστα ο Χριστός πολύ πριν το πάθος του, κατά την εορτή της σκηνοπηγίας, είχε προφητεύσει για την έλευση του Αγίου Πνεύματος, το οποίο και είχε παρομοιάσει με ζωντανό νερό (Ιω. 7,37-39) και την περικοπή αυτή την διαβάζει η Εκκλησία μας ως ευαγγελικό ανάγνωσμα την Κυριακή της Πεντηκοστής.     Και πράγματι μετά την ανάληψή του, αφού ανέβασε την ανθρώπινη φύση μέχρι το θρόνο του Θεού και την συμφιλίωσε με τον Θεό και πατέρα του, έστειλε ως αντάλλαγμα το Πανάγιο Πνεύμα. Λέγει ο άγιος Χρυσόστομος ότι, αν ειρηνεύσουν και συμφιλιωθούν δύο πρώην εχθροί, για να δείξουν την πλήρη συμφιλίωσή τους, ανταλλάσουν δώρα. Έτσι ο άνθρωπος έστειλε, μέσω του Χριστού, την ανθρώπινη φύση ως δώρο στον Θεό· και ο Θεός έστειλε το Πανάγιο Πνεύμα, ως δώρο στον άνθρωπο. Δεν το έστειλε βέβαια αμέσως αλλά μετά από δέκα μέρες. Διότι ήθελε να νοιώσουν την θεοεγκατάλειψη και να καταλάβουν πόσο οδυνηρή είναι η αισθητή απουσία της θείας βοηθείας και αντιλήψεως. Έτσι θα εκτιμούσαν περισσότερο την θεία παρουσία και θα αντιλαμβανόταν ότι χωρίς την βοήθεια του Θεού δεν έχουν κανένα προσόν και χάρισμα και δεν μπορούν να πετύχουν τίποτα το αξιόλογο.     Ήρθε λοιπόν το Πανάγιο Πνεύμα με ένα τρόπο αισθητό, αντιληπτό και δυναμικό. Ήρθε με την μορφή αέρα που φυσούσε βίαια και με τη μορφή πύρινων γλωσσών που κάθισαν πάνω στα κεφάλια των αποστόλων και που μετά την εμφάνισή τους απέκτησαν το χάρισμα να μιλούν ξένες γλώσσες.     Τι ήταν αυτή η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος; Ήταν το βάπτισμα και το χρίσμα των αποστόλων και των άλλων πιστών. Ειδικώτερα για τους αποστόλους ήταν και η χειροτονία τους σε επισκόπους. Ας θυμηθούμε τη βάπτιση του Χριστού που κατέβηκε το Άγιο Πνεύμα εν είδει περιστεράς. Το Άγιο Πνεύμα, που του έδωσε τη δυνατότητα να σαρκωθεί στη μήτρα της Παναγίας και να έρθει σε επαφή με τον κόσμο, αυτό τώρα εμφανίζεται και στη βάπτισή του. Αυτό έδωσε και το χρίσμα στο Χριστό, ως άνθρωπο, για την αποστολή του στον κόσμο. «Πνεύμα Κυρίου επ’ εμέ, ου είνεκεν έχρισέ με» (Λουκ. 4,18). Το ρητό αυτό, που ανάφερε ο Χριστός στην πρώτη ομιλία του στην πατρίδα του την Ναζαρέτ, είναι από τον προφήτη Ησαΐα και λέγει ότι, ενώ τους άλλους προφήτες, ιερείς και βασιλείς τους χρίανε με λάδι τη στιγμή της καθιερώσεως τους, ο Χριστός χρίσθηκε με το Άγιο Πνεύμα τη στιγμή της βαπτίσεώς του. Παρόμοια τώρα οι απόστολοι χρίονται και χειροτονούνται ως αρχηγοί της Εκκλησίας, ευρισκόμενοι έτσι «εις τύπον και τόπον Χριστού».     Έτσι και οι απλοί πιστοί, που χάσανε την σωματική παρουσία του Χριστού, έχουν τώρα τους αποστόλους που είναι η ορατή παρουσία του Θεού. Αγγίζουν τα άμφια τους όπως η αιμορροούσα άγγιζε τα ρούχα του Χριστού, ακούνε από το στόμα τους τα λόγια του Χριστού, λαμβάνουν από τα χέρια τους το σώμα και το αίμα του Χριστού, την άφεση των αμαρτιών, τις θείες δωρεές και ιάσεις. Με την κάθοδο λοιπόν του Αγίου Πνεύματος, και οι απόστολοι έχουν αισθητή την παρουσία του Θεού και την βοήθεια, αλλά και οι πιστοί, που κι αυτοί διαπιστώνουν αισθητά την θεία παρουσία, επιπλέον έχουν ως παρηγοριά και ενθάρρυνση και ενίσχυση την παρουσία των επισκόπων και ιερέων, οι οποίοι είναι  "ο Χριστός παρατεινόμενος εις τους αιώνας", αφού εκπροσωπούν την κεφαλή του Σώματος της Εκκλησίας, τον Χριστόν". * * *     Ας δούμε όμως αναλυτικά τι συμβολίζουν τα σημεία, με τα οποία φανερώθηκε το Άγιο Πνεύμα στους ανθρώπους. Α΄. «Εγένετο άφνω εκ του ουρανού ήχος».     Στο Σινά, όταν παρουσιάστηκε ο Θεός στους Ισραηλίτες, ακουγόταν φωνές, βροντές, δυνατός ήχος σάλπιγγος (Εξ.19,26). Έτσι κι εδώ ακούγεται δυνατό βουητό «ώσπερ φερομένης πνοής βιαίας», σαν να φυσούσε και να ούρλιαζε βίαιος άνεμος, όπως στις καταιγίδες και τους τυφώνες. Ήταν η κοσμοχαλασιά του Αγίου Πνεύματος, που θα ξερίζωνε το τεράστιο και πανύψηλο δένδρο της ειδωλολατρίας.     Εδώ φαίνεται και η ενότητα αλλά και η συνέχεια των δύο διαθηκών, της Παλαιάς και της Καινής. Σάλπιγγα παλαιά, βοή ανεμοστροβίλου τώρα. Οι πατέρες παίρνουν αφορμή από την βιαιότητα του ανέμου και μας υπενθυμίζουν ότι οι βιαστές θα κερδίσουν την βασιλεία των ουρανών (Ματθ.11,12).     Ας παρατηρήσουμε ότι παύει η incognito ή αδύναμη –ενίοτε- παρουσία του Θεού. Μη ξεχνάμε ότι στην ανάσταση και στην ανάληψη του ο Χριστός αποκαλύπτεται μόνο στους πιστούς μαθητές του. Εδώ όμως έχουμε πανηγυρική και θριαμβευτική είσοδο στην ιστορία της παρουσίας του Θεού ενώπιον όλων. Αρχίζει η βασιλεία του Θεού να φαίνεται «μετά δυνάμεως» και επισημοποιείται κατά τον πιο επίσημο τρόπο η έναρξη της κοινωνίας Θεού και ανθρώπων. Αυτή είναι και η σημασία της καθόδου του Αγίου Πνεύματος. Όχι ότι δεν υπήρχε Πνεύμα Άγιο πριν, αλλά μετά την ανάληψη του Χριστού αρχίζει η κοινωνία του ανθρώπου με το Θεό και η οικείωση των δωρεών του. Βέβαια κάποιοι, αν και βίωσαν το γεγονός, το δυσφημούν ως μέθη των αποστόλων, όπως παλαιότερα οι Ιουδαίοι λέγανε ότι ο Χριστός κάνει τα θαύματα -τα οποία δεν μπορούσαν να απορρίψουν- με τη δύναμη των δαιμονίων. Η αλήθεια της Εκκλησίας όμως δεν φοβάται τους κακοπροαίρετους και τους θεληματικά απίστους. Β΄. «Και επλήρωσεν όλον τον οίκον ου ήσαν καθήμενοι».     Ο άγιος Χρυσόστομος παρατηρεί ότι ο οίκος, που ήταν συγκεντρωμένοι οι πιστοί, έγινε μία κολυμπήθρα, στην οποία βαπτίσθηκαν όλοι οι παρευρισκόμενοι εκεί. Βαπτίσθηκαν με Άγιο Πνεύμα και φωτιά, όπως είχε προφητεύσει ο τίμιος Πρόδρομος (Ματθ. 3,11). Και η δωρεά της χάριτος ήταν καθολική και γενική. Όλοι πήραν χαρίσματα, ανάλογα βέβαια με την πίστη τους, την κλήση τους και το έργο τους. Οι απόστολοι, όπως προαναφέραμε, πήραν συν τοις άλλοις και τα χαρίσματα των ποιμένων σύμφωνα με την πρόρρηση του Χριστού (Ιω. 20,22-23). Έτσι η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος, που ήταν στους άλλους βάπτισμα και χρίσμα, στους αποστόλους ήταν και χειροτονία συγχρόνως. Γ΄. «Και ώφθησαν αυτοίς διαμεριζόμεναι γλώσσαι ωσεί πυρός».     Εμφανίζεται το Άγιο Πνεύμα υπό μορφή γλωσσών, διότι η νέα πίστη θα διαδιδόταν με το κήρυγμα και την κατήχηση. Η ύπαρξη προφητικού και αποστολικού κηρύγματος στην Εκκλησία είναι από τα βασικά σημεία και εχέγγυα ότι ενοικεί σ’ αυτήν το πανάγιο Πνεύμα.     «Ωσεί πυρός»· δηλαδή υπό μορφήν πυρός. Προς τι ο συμβολισμός αυτός; Με το πυρ εικονίζεται στη Γραφή ο Θεός. «Ο Θεός ημών πυρ καταναλίσκον» (Εβρ. 12,29). Η φωτιά του Αγίου Πνεύματος, ενεργώντας παρόμοια με την υλική φωτιά, καίει τ’ αγκάθια της αμαρτίας, θερμαίνει την πίστη, φωτίζει το μυαλό κατά Θεό, παρηγορεί και δίνει θαλπωρή στην ψυχή. Ο άγιος Χρυσόστομος παρατηρεί ότι, όπως η φωτιά κάνει την μαλακή και ασχημάτιστη λάσπη σκληρή και με καθορισμένο σχήμα, έτσι και το Άγιο Πνεύμα κάνει στερεό, ψημένο, ανθεκτικό το φρόνημα και τον χαρακτήρα του χριστιανού και τον μορφοποιεί κατά Θεό.     «Διαμεριζόμεναι». Εδώ έχουμε γενικά τη βάπτιση και το χρίσμα των 120 πιστών (Πραξ. 1,15 ·2,1), ειδικώτερα δε και τη χειροτονία των αποστόλων. Αυτά που εμείς τα παίρνουμε από τους κληρικούς και τους επισκόπους, οι τότε πιστοί και οι απόστολοι τα πήραν κατ’ ευθείαν από το Θεό. Δ΄. «Και ήρξαντο λαλείν ετέραις γλώσσαις».     Να η κοινωνία Θεού και ανθρώπων και η οικείωση των θείων δωρεών. Στο χάρισμα της γλωσσολαλίας θα προστεθούν και άλλα χαρίσματα αργότερα, αισθητά και υπεραισθητά. Από τη στιγμή της αναλήψεως του Χριστού, παύει η έχθρα Θεού και ανθρώπων και ανταλλάσσονται δώρα, όπως προαναφέραμε. Εμείς στείλαμε στο Θεό την ανθρώπινη φύση του Χριστού και Κείνος έστειλε το Πανάγιο Πνεύμα, που μας προσφέρει όλα τα θεία χαρίσματα. Είναι «ο θησαυρός των αγαθών και ζωής χορηγός». Ας προσευχηθούμε μ’ όλη μας την ψυχή να έρθει και να σκηνώσει στην ύπαρξή μας. ΜΕΛΕΤΙΟΣ ΑΠ. ΒΑΔΡΑΧΑΝΗΣ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ